AMBITIEUS BELGISCH VOORZITTERSCHAP LOOPT ZICHZELF VOOR DE VOETEN
Van den Broek: 'Verklaring Laken zwaar onder druk'

Sinds het begin van de bombardementen op Afghanistan manifesteert het Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie zich zeer duidelijk op het wereldtoneel. Ook bemoeit het activistische voorzitterschap zich met de Europese Centrale Bank. Maar de Top van Laken over de toekomst van de Unie moet ook nog worden voorbereid, volgens oud-minister Van den Broek een 'helse klus'.

Vlak voor de Europese Top in Gent op 19 oktober verklaarde de Belgische premier Verhofstadt dat de 15 Europese landen zich voor de eerste keer in een internationale crisis gemeenschappelijk opstellen. De druk om de wereld reizende Verhofstadt en zijn minister van Buitenlandse Zaken Louis Michel lijken de strijd tegen het terrorisme te willen aangrijpen om een eensgezinde Europese buitenlandse politiek te presenteren. De aanvankelijke hoofdprioriteit van het voorzitterschap was echter de Verklaring van Laken over de constitutionele toekomst van de Europese Unie, die in december gepresenteerd moet worden. Hans van den Broek, minister van Buitenlandse Zaken tijdens het Nederlands voorzitterschap in 1992, ziet dit in gevaar komen. 'De Verklaring van Laken is een helse klus, die nu zwaar onder druk dreigt te komen, omdat de aandacht wordt afgeleid door de strijd tegen het terrorisme. Zeker als je beseft dat België al een enorme taak heeft aan de uitbreiding en de invoering van de Euro.' Wilfried Martens, oud-premier van België, is dit met Van den Broek eens. 'De wereldcontext is gewijzigd. Het kan op 14 en 15 december in Laken gebeuren dat de Europese Raad opeens voor acute andere uitdagingen staat dan een constitutionele verklaring.' Hans van Baalen, Tweede Kamerlid voor de VVD, vindt dat het Belgisch voorzitterschap zich meer op de voorbereiding van Laken, en minder op het internationaal-politieke toneel moet concentreren. 'De taak van het voorzitterschap is het coördineren en afstemmen van de Europese buitenlandse politiek zonder teveel voor de bühne te spelen. Met name de heer Michel is hier minder bedreven in. Hij loopt regelmatig voor de troepen uit en wil de Europese boodschap zelf brengen. Bij het voorzitterschap past hier echter meer soberheid en realiteitszin. Zijn hoofdtaak is het in Laken goed voorbereiden van de IGC van 2004, ook al lijkt dat nu in het licht van de wereldgebeurtenissen misschien minder interessant.'

Grenzen aan de Europese eensgezindheid
De Belgische premier Verhofstadt toonde zich vorige week geïrriteerd over Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland, die vóórafgaande aan de Eurotop in Gent op 19 oktober een onderonsje organiseerden. Het D66-kamerlid Hoekema bekritiseert de tactiek van Verhofstadt. 'Het is toch de taak van het voorzitterschap de boel bij elkaar te houden. Door Verhofstadt's openlijke kritiek op de grote drie ontstaat naar buiten toe het beeld dat de die landen harder lopen dan de rest. Het openlijke conflict had door tactischer optreden vooraf voorkomen kunnen worden.' Dirk Sterckx, europarlementariër voor VLD, de Vlaamse liberale regeringspartij, waakt voor te hoge verwachtingen. 'Er zijn grenzen aan de eensgezindheid. Ook binnen de regering van de VS of in Duitsland zijn verschillen van mening naar buiten gekomen over de te varen koers tegen het terrorisme. Vergeleken met de Golfoorlog in 1991 is Europa in ieder geval een heel eind vooruit gekomen.' Verder uitten de Belgen kritiek op Groot-Brittannië, dat los van de Europese Unie actief deel neemt aan de oorlog in Afghanistan. De Belgische Minister van Buitenlandse Zaken, Louis Michel, karakteriseerde Groot-Brittannië als 'overactief', en Tony Blair kreeg van Michel in een TV-programma zelfs een 'zes'. Martens bekritiseert Michel. 'Ik zou mij persoonlijk nooit lenen voor het geven van cijfers aan collega's. Maar het is wel helaas zo dat door het mondiale optreden van de Engelsen het buitenlandse beleid van de Europese Unie in de verdrukking komt. België loopt tegen het feit aan dat de grote landen het initiatief blijven nemen. Het bewijst dat de EU nog altijd niet rijp is voor een gemeenschappelijk optreden.'

Bemoeizucht met de ECB
Niet alleen wat betreft de buitenlandse politiek, maar ook op financieel-economisch gebied stelt het Belgisch voorzitterschap zich actief op. Minister van Financiën Didier Reynders probeerde de Europese Centrale Bank (ECB) in Gent te bewegen tot het verlagen van de rente. Van den Broek stoort zich aan deze bemoeizucht. 'De geluiden die Reynders telkens laat horen richting de Europese Centrale Bank vind ik onverstandig. Het rentebeleid is geen communautaire aangelegenheid, en het voorzitterschap moet zich daar niet mee bemoeien. De ECB is onafhankelijk.' Martens is dit met hem eens: 'Dit is niet de verantwoordelijkheid van het voorzitterschap.'

terug naar de index