SLEUTELROL EUROPA BIJ WTO ONDERHANDELINGEN OVER PATENTEN MEDICIJNEN

De discussie over het patent op het miltvuurbestrijdingsmiddel Cipro kan invloed hebben op de komende WTO-onderhandelingen over medicijnenpatenten. Europa speelt daarbij een sleutelrol. Erika Mann (SPD-Europarlement): 'Miltvuur zorgt ervoor dat de ontwikkelde landen het probleem rond medicijnenpatenten anders zullen benaderen'.

Naar aanleiding van de constatering van miltvuur in de Verenigde Staten stelde de Canadese regering de patenten van de Duitse Chemiegigant Bayer op het miltvuurbestrijdingsmiddel Cipro te zullen negeren. Hoewel deze opstelling later weer werd losgelaten gingen ook in de Verenigde Staten stemmen op om de patenten te laten voor wat ze waren. Juist op dit moment liggen de patenten op medicijnen zeer gevoelig. Op de top van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in Qatar van 9 tot 13 november wordt onderhandeld over de interpretatie van TRIPS-verdrag ter bescherming van intellectueel eigendom. De ontwikkelingslanden stellen de dure medicijnen niet te kunnen betalen, en pleiten uit humanitaire overwegingen voor het vrijstellen van belangrijke medicamenten. Ze staan lijnrecht tegenover landen met een farmaceutische industrie, zoals Zwitserland en de Verenigde Staten. Europa staat er tussen in, en haar opstelling zal cruciaal zijn.

Westerse patenten...
Volgens de Duitse SPD-Europarlementarier Erika Mann, lid van het WTO-Stuurcomité van het Europees Parlement, kunnen de recente ontwikkelingen in Noord Amerika de top beïnvloeden. Mann gaat ook zelf naar de WTO-top in Qatar. 'De gebeurtenissen rondom Bayer zullen er voor zorgen dat ook de ontwikkelde landen het probleem rondom patenten op medicijnen anders zullen benaderen.' Nicole Metz, medeweker van Wemos, een non- gouvernementele organisatie die de Top van Qatar zal bezoeken, is het hier mee eens. Wemos voert een handtekeningencampagne voor makkelijkere toegang tot medicijnen in de Derde Wereld. Metz steunt dan ook de meest vergaande interpretatie van het TRIPS-verdrag als het gaat om medicijnen, zoals die nu door de ontwikkelingslanden wordt voorgesteld. 'Het is logisch dat als het om volksgezondheid gaat er afgeweken mag worden van patenten. De gebeurtenissen in Canada hebben op een wrange manier duidelijk gemaakt dat als wij zelf in de westerse wereld risico lopen wij nooit zullen accepteren dat de overheid geen maatregelen neemt.' Cees de Visser, directeur van de brancheorganisatie van de farmaceutische industrie, Nefarma, denkt dat de invloed van de gebeurtenissen in Canada op de WTO top wel mee zal vallen. 'Het leek erop dat Bayer niet genoeg Cipro kon leveren, maar Bayer heeft inmiddels duidelijk gemaakt dat zij dat wel kan. Daarom moet er alles aan gedaan worden om het patent op het medicijn te eerbiedigen. Uiteindelijk hebben zowel de Canadezen als Amerikanen dat ook gedaan. Dat de producent iets niet kan leveren is echter iets heel anders dan dat er geen geld is om de medicijnen te betalen, zoals in de onderontwikkelde landen vaak het geval is.'

Ontwikkelingslanden zonder medicijnen
SP Tweede Kamerlid Agnes Kant vreest dat de recente ontwikkelingen niet veel zullen veranderen aan de opstelling van de landen met een grote farmaceutische industrie. 'Gerrit Ybema, de Staatssecretaris van Economische zaken die belast is met de Nederlandse inbreng op de WTO topheeft aangegeven dat hij in Qatar zal proberen de mogelijkheden van ontwikkelingslanden te vergroten om medicijnen te vergaren. Ik steun dan ook de Nederlandse inzet voor Qatar. Ybema moet zorgen dat de inzet van Nederland niet verloren gaat in de gecoördineerde Europese onderhandelingsstrategie. Wat zeker niet mag gebeuren is dat een zo'n belangrijk onderwerp als volksgezondheid door de Europeanen wordt uitgeruild aan de onderhandelingstafel voor andere belangen.' De Visser is gereserveerd. 'De opstelling van de Nederlandse delegatie moet niet het verder vergroten van de mogelijkheden om inbreuk te maken op het patentrecht zijn. Gezondheidsproblemen in ontwikkelingslanden gaan veel verder dan alleen de beschikbaarheid van medicijnen. Met het dumpen van medicijnen in ontwikkelingslanden lossen we die problemen dan ook niet op.'

VVD-Europarlementariër Elly Plooij is het hier mee eens, en wil ook dat de interpretatie van het TRIPS verdrag niet te veel ruimte laat voor het inbreuk maken op patenten. 'We moeten er voor waken patentrechten te verzwakken.' Plooij maakt een onderscheid tussen Aids en andere ziekten. 'Aids-remmers dienen vaak levenslang geslikt te worden en dat vraagt om een uitgebreide zorginfrastructuur. Als die er niet is, bestaat het gevaar dat ziekten, zowel in ontwikkelingslanden, als in ontwikkelde landen, resistent worden tegen medicijnen. Sommige regeringen in onderontwikkelde landen gebruiken hun bezwaren tegen de farmaceutische industrie om het falen van hun eigen gezondheidsbeleid te maskeren.'

terug naar de index