SCEPSIS OVER MOGELIJKHEDEN ECONOMISCHE TOENADERING RUSLAND-EU
Ellman (UvA): 'Russen hebben geen vrijhandel maar protectie nodig'

Ksenia Yudaeva, lid van het Russische Centre for Economic and Financial Research, denkt dat Rusland voor 2005 tot de Europese Economische Ruimte (EER) toe kan treden wanneer de Europese Unie voldoende concessies doet. Michael Ellman, hoogleraar Algemene Economie aan de Universiteit van Amsterdam, ziet dit niet zitten. 'Eerst moet de Russische economie veel verder hervormd worden.'

In de conclusies van het Belgisch voorzitterschap die op de top van Laken werden gepresenteerd wordt gesproken over de uitwerking van het concept van de gemeenschappelijke Europese Economische Ruimte (EER) om het strategisch partnerschap tussen de Unie en Rusland te versterken. Op dit moment onderhandelt Rusland ook over toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie (WTO). De vraag is of dit openingen biedt voor Rusland om toe te treden tot de bestaande Europese Economische Ruimte. Dit is een vrijhandelsgebied, dat verder gaat dan de WTO-afspraken, waar de EU en Noorwegen en IJsland deel van uitmaken. Voor hun toetreding tot de Europese Unie maakten ook Finland, Oostenrijk en Zweden deel uit van de EER.

Vrijhandel Ksenia Yudaeva lid van het Russische Centre for Economic and Financial Research is voor toetreding van Rusland tot de EER. 'In Europa gaan stemmen op die Rusland op korte termijn zouden willen laten toelaten tot de EER. Dat is zeer positief en zou voor 2005 moeten kunnen. Helaas staan de politici en de Russen hier zelf niet om te springen.' Michael Ellman hoogleraar Algemene Economie aan de Universiteit van Amsterdam en auteur van het boek The Destruction of the Soviet Economy legt uit waarom de Russen sceptisch zijn. 'Europa wil op dit moment sneller de handelsrelaties intensiveren dan Rusland. Een lidmaatschap van de EER brengt voor de Russen bij de huidige stand van de economie vooral nadelen met zich mee. Als Rusland haar auto- en andere zware industrie wil behouden heeft zij de komende tijd protectionisme nodig, geen vrijhandel. Toetreding van Rusland tot de EER op korte termijn is daarom te ambitieus. Eerst moet Russische de economie veel verder hervormd worden.' Yudaeva noemt het slagen van het ambitieuze plan afhankelijk van de opstelling van de Europese Unie. 'De bevolking is bang voor nog meer werkloosheid door het verlies van de zware industrie. Om het plan te kunnen verkopen zijn de Russische politici afhankelijk van de concessies die Europa wil doen.'

Europees belang? Sherle Schwenninger, lid van de Amerikaanse denktank The New America Foundation legt uit hoe de Amerikanen tegen de economische toenadering tussen Rusland en de Europese Unie aankijken. 'Amerika houdt de economische toenadering tussen Europa en Rusland kritisch in de gaten. Vooral omdat het ook gaat om grote oliebelangen. In principe staan de Verenigde Staten positief wel tegenover elke stap die tot meer vrijhandel leidt.' Volgens de Duitse oud-ambassadeur in Rusland en Nederland Otto von der Gablenz staan de Russen historisch gezien niet zo positief tegenover vrijhandel met het buitenland. 'De angst van de Russen dat Europa alleen maar op de natuurlijke rijkdommen van het land uit is is van alle tijden. Toch is er sinds de val van de muur wel iets veranderd. De meeste Russen zien nu dat de mogelijkheden voor Rusland om profijt te trekken van haar natuurlijke rijkdommen en de hoog opgeleide bevolking liggen in economische openheid. Het aanhalen van contacten op economisch gebied tussen Rusland en de EU is daarom een logische stap.' Ellman benadrukt dat voor de Europeanen ook nu nog de belangen juist liggen in de natuurlijke rijkdommen van Rusland. 'Rusland exporteert grote hoeveelheden grondstoffen en olie naar de Europese Unie. Tegelijkertijd zie je dat bedrijven uit de Europese Unie minder in Rusland dan in bijvoorbeeld Polen investeren.' Juist die investeringen moeten volgens Yudaeva omhoog. 'Door toe te treden tot de EER zullen de buitenlandse investeringen banen scheppen in Rusland. Zo kan de werkloosheid die in de zware industrie ontstaat opgevangen worden.' Schwenninger denkt dat de Europeanen buiten oliebelangen ook andere motieven hebben. 'Door de WTO en EER onderhandelingen parallel te voeren kunnen de Europeanen zaken die zij traditioneel belangrijk vinden, zoals milieu een arbeidsvoorwaarden, beïnvloeden in Rusland. Daarnaast kan een opener Russische economie grote voordelen hebben voor de kandidaat-lidstaten. Na de val van de muur hebben deze zich volledig op het Westen gericht. Meer handel met Rusland zou de economieën van de kandidaat-lidstaten versterken en zo het integratieproces versnellen.'

terug naar de index