VREES VOOR BURGERRECHTEN DOOR HARDE SPAANSE EU-AANPAK TERRORISME
Statewatch: 'Spanje criminaliseert linkse groepen als terroristen'

Spanje maakt tijdens haar voorzitterschap van terrorismebestrijding een prioriteit en wil verregaande Europese maatregelen nemen. Burgerrechtenorganisaties vinden dat Spanje echter een wat al te brede definitie van terrorisme hanteert, en waarschuwen voor de afkalving van burgerrechten. Ana de Palacio (Partido Popular) stelt hier tegenover: 'de eerste vrijheid is de vrijheid te leven'.

'Er is geen Spaans terrorismeprobleem, maar een Europees terrorismeprobleem'. Dit stelt Ana de Palacio Vallelersundi, voorzitter van de Commissie Burgerlijke Vrijheden, Justitie en Binnenlands beleid van het Europees Parlement en lid van de Spaanse regeringspartij Partido Popular. Spanje, dat zelf kampt met het hardnekkig voortdurende terrorisme van de Baskische afscheidingsbeweging ETA, zit het komende half jaar de Europese Unie voor en noemt terrorismebestrijding als één van haar prioriteiten. In dat kader wil Spanje de samenwerking op justitiegebied in Europa verbeteren en een 'Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en justitie' creëren. Daarin staat vooral het wederzijds erkennen van gerechtelijke uitspraken centraal. Dat versnelde Europese justitiële samenwerking als antwoord op het terrorisme op gespannen voet staat met het waarborgen van de burgerrechten, bleek al tijdens het aannemen van een gemeenschappelijke Europese definitie van terrorisme in december 2001. Yasha Maccanico, onderzoeker voor de Europese burgerrechtenorganisatie Statewatch, geeft aan dat Spanje het daar met de burgerrechten niet zo nauw wilde nemen. 'De door Spanje voorgestelde definitie van terrorisme behelsde ook demonstranten en komt overeen met het eigen door Spanje gevoerde beleid van het criminaliseren van linkse groepen als terroristen.'

Volgens Wil van der Schans, criminaliteitsonderzoeker bij onderzoeksbureau Jansen en Jansen, pakt Spanje op deze gronden zelf bijvoorbeeld de kraakbeweging in Barcelona aan. 'Uiteindelijk haalde de door Spanje voorgestelde definitie van terrorisme het niet, maar de afgezwakte gezamenlijke EU-definitie laat nog steeds ruimte voor verdergaande interpretaties. Bovendien moet elk half jaar de lijst van terroristische organisaties worden geactualiseerd, en kan zij dus verder worden uitgebreid met bijvoorbeeld links-anarchistische groepen.' De Palacio vindt dit wantrouwen jegens Spanje onterecht. 'Spanje is een land waar de burgerlijke vrijheden zeer hoog in het vaandel staan. We moeten in Europa ophouden met het onderling wantrouwen van elkaars rechtsstelsels. We moeten onze gerechtelijke beslissingen wederzijds erkennen, dat is een kwestie van respect en vertrouwen. Op basis van dit vertrouwen moet na de aanvaarding van het Europese arrestatiebevel de gemeenschappelijke Europese justitiële ruimte verder wordt ontwikkeld.' Lousewies van der Laan, vice-voorzitter van dezelfde Commissie Burgerlijke Vrijheden als waarvan De Palacio voorzitter is, ziet gevaren in de wederzijdse erkenning van rechtsstelsels. 'We moeten daarmee oppassen. Er moeten minimumnormen komen, zodat bijvoorbeeld de situatie van een veel te lang voorarrest, zoals in Italië het geval is, bij uitleveringen in Europa worden voorkomen.' De Palacio is het hier in principe mee eens. 'We moeten beginnen na te denken over minimumnormen bij Europese uitleveringen, bijvoorbeeld bij het aanwenden van huiszoekingen door de politie. Dit betekent echter niet dat we moeten wachten met maatregelen die voor de bestrijding van het terrorisme noodzakelijk zijn.'

Van der Laan houdt de Spanjaarden scherp in de gaten. 'Er moet een balans gevonden worden tussen de bestrijding van terrorisme en het beschermen van de burgerlijke vrijheden. Een rechtse Spaanse regering als EU-voorzitter zal niet voor snel deze balans zorgen. Zij zal eerder kiezen voor repressie.' Maccanico is net als Van der Laan bezorgd over de door Spanje bepleite Europese Justitiële Ruimte. 'Er wordt door Spanje vanuit gegaan dat er geen reden is om de rechters in andere landen te wantrouwen, omdat immers alle landen de Europese Conventie van de Rechten van de Mens hebben ondertekend. Toch zijn de grenzen van de nationale rechtsstelsels belangrijke barrières die uitleveringen met een politiek tintje in de weg staan. Ze vormen een extra moment van controle.' De Palacio verzet zich tegen het tegenover elkaar plaatsen van terrorismebestrijding en de bescherming van burgerlijke vrijheden. 'De eerste vrijheid van de burgers is de vrijheid te leven.'

terug naar de index