AFSCHAFFEN HONGAARSE STATUSWET VOORWAARDE TOETREDING
Verhagen: 'Invoering statuswet lijkt politieke stunt'.

De nog geen maand geleden ingevoerde 'Wet over Hongaren in de Buurlanden', waardoor etnische Hongaren in Hongarije kunnen werken en onderwijs genieten, zal afgeschaft moeten worden als voorwaarde voor EU lidmaatschap.

In de buurlanden van Hongarije wonen meer dan drie miljoen Hongaren. Sinds 1 januari 2002 kunnen etnische Hongaren dankzij de 'Wet over Hongaren in de Buurlanden' bij een Hongaars consulaat een identiteitspas krijgen, dat recht geeft op onderwijs, gezondheidszorg en een tijdelijke werkvergunning in Hongarije. Het probleem is dat deze 'statuswet' niet in overeenstemming is met de Europese wetgeving en het Verdrag van Schengen.

Politiek stuntwerk
Maxime Verhagen, kamerlid CDA, twijfelt aan de motieven van de Hongaarse regering achter de wet. 'De statuswet is niet conform het acquis, het pakket aan toetredingseisen voor de EU. De wet moet dus afgeschaft of aangepast worden voor de Hongaren kunnen toetreden. De invoering lijkt mij dan ook een politieke korttermijn stunt van de Hongaarse regering om te tonen dat ze begaan zijn met de etnische Hongaren'.

Richard Hörcsik, vice-voorzitter van de Europese Integratie Commissie in het Hongaarse parlement voor regeringspartij Fidesz, geeft toe dat de statuswet waarschijnlijk niet ongeschonden door de toetredingsprocedure zal komen. 'Als Hongarije lid wil worden van de EU zal deze wet waarschijnlijk aangepast moeten worden zodat deze past binnen de Europese wetgeving. Lid worden van de Europese Unie staat op nummer één, en wat er in de toekomst met de wet gaat gebeuren is onzeker.' Hörcsik lijkt zich erbij neer te leggen dat de wet niet te behouden is. De vraag is waarom de Hongaren een wet invoeren die ze binnen twee jaar weer moeten aanpassen of waarschijnlijk zelfs afschaffen.

Verhagen noemt een tweede mogelijk motief voor het invoeren van de wet. 'De Hongaren zullen ongetwijfeld proberen de statuswet te gebruiken om wisselgeld te bedingen bij de Europese Commissie voor het afschaffen van de wet. Dit zal niet lukken en dan hebben ze twee opties. De eerste optie is dezelfde overgangsregeling te treffen als Duitsland en de grenzen voor werknemers zeven jaar na toetreding dicht te houden. Op die manier kan de wet voor die periode blijven bestaan. De tweede optie is afschaffing van de wet.' In Oostenrijk maakt men zich ook zorgen over de wet. Hans Kronberger, europarlementariër voor de regerende FPÖ, wijst op het gevaar van precedentvorming. 'Er zijn meerdere groepen etnische minderheden in Europa, zoals de etnische Duitsers in Rusland. Het is onmogelijk voor al die groepen uitzonderingen te gaan maken. Toetreden tot de Unie betekent dus voor Hongarije het onvoorwaardelijk afschaffen van de wet.'

Gesloten buitengrenzen?
Lázló Marácz, Hongarije-specialist aan het Oost-Europa Instituut van de Universiteit van Amsterdam, is het dan ook niet met Kronberger eens. 'Het is onmogelijk om de Europese buitengrenzen in het Oosten dicht te timmeren. Het is erg moeilijk in Oost Europa duidelijke grenzen te trekken omdat er zoveel etnische groepen zijn. Binnen Europa zal het zo geregeld moeten worden dat de etnische Hongaren uitstel krijgen op het Verdrag van Schengen.' Dit is voor Verhagen niet acceptabel. 'Een overgangstermijn betekent namelijk dat we een wet in het Europees systeem toelaten die Roemenen discrimineert ten opzichte van etnische Hongaren. Dit past niet binnen het Europa dat wij voorstaan.'

Verhagen heeft echter niet helemaal gelijk. In een verbazingwekkend compromis sloten premier van Hongarije Viktor Orbán en zijn Roemeense collega Adrian Nastase in december 2001 een overeenkomst dat niet alleen etnische Hongaren, maar alle Roemenen recht zullen hebben op de tijdelijke werkvergunning. De mogelijkheid om tot afspraken te komen stemt Marácz optimistisch. 'Hongarije en Roemenië zijn door de statuswet dichter naar elkaar gegroeid. Roemenië heeft als Hongarije toetreedt een lobbyist binnen Europa. Dat is ook gunstig voor Europa omdat dat versoepeling van het toetredingsproces van Roemenië zal betekenen. Helaas zal de wet het waarschijnlijk niet redden doordat zij ingaat tegen de Brusselse bureaucratie.' Kronberger is hier niet rouwig om. 'Een Hongaars lidmaatschap in 2004 betekent dat de grenzen onvoorwaardelijk dicht zullen zijn. Etnische Hongaren zullen vanaf dat moment een visum nodig hebben om Hongarije binnen te komen. Het is heel hard, maar dat zijn de kosten van de toetreding.'

terug naar de index