EUROPESE UNIE ONTKENT AS VAN HET KWAAD MET EIGEN IRAN-POLITIEK
Khodadadi (Iran): 'Europa drijft wig in Iraanse politiek'

Iran is volgens president Bush van de Verenigde Staten onderdeel van de 'As van het Kwaad'. De Europese Unie gaat echter haar eigen weg en onderhandelt met Iran over een handelsovereenkomst. Niet de strijd tegen het terrorisme, maar mensenrechten vormen voor de EU de grootste belemmering voor een verdrag.

Eind januari 2002 introduceerde de Amerikaanse president Bush in zijn State of the Union toespraak de term 'As van het Kwaad'. Drie landen zouden de wereld onveilig maken: Noord Korea, Irak en Iran. De EU daarentegen onderhandelt al sinds 1998 met Iran over een handelsverdrag, het Trade and Cooperation Agreement, en de toespraak van Bush vormt geen beletsel de banden nog strakker aan te trekken. Anderhalve maand na de gewraakte speech van Bush ontmoette Javier Solana, buitenlandvertegenwoordiger van de Europese Unie, voor de eerste maal president Khatami van Iran. Een belemmering blijft vooralsnog de mensenrechtensituatie in Iran. De Europese Unie wil dan ook alleen met Iran in zee, als er een mensenrechtenparagraaf in het handelsakkoord opgenomen wordt.

Mensenrechten versus economie
Mohammed Reza Dehsiri, directeur Regionale Studies aan de School voor Internationale Betrekkingen van het Iraanse Ministerie van Buitenlandse Zaken, is groot voorstander van het sluiten van verdragen met de Europese Unie, maar vindt dat politieke aspiraties als mensenrechten geen rol moet spelen in een handelsovereenkomst. ' De Europese Unie en Iran moeten eerst overeenstemming bereiken over niet-controversiële zaken. Daarom dient het verdrag een louter economisch akkoord te zijn. Het verbeteren van de mensenrechten en het hervormen van de wetgeving voor buitenlandse investeerders zal door het sluiten van een akkoord extra gestimuleerd worden. De wil tot hervormen is duidelijk aanwezig in Iran, maar het bereiken van resultaten kost nu eenmaal tijd.'

Tegen westerse dominantie
Michael Gahler, Europarlementariër voor het Duitse CDU en voorzitter van de Commissie in het Europees parlement belast met de betrekkingen tussen de Unie en Iran, wijst erop dat de mensenrechtensituatie niet het enige probleem is. En ook op economisch gebied moet Iran concessies doen. 'Zolang Iran geen hervormingen doorvoert op het gebied van buitenlandse investeringen en protectionistische maatregelen, die haar economie beschermen niet opheft, moet de Europese Unie het verdrag niet ondertekenen' Mohammed Khodadadi, directeur Internationale Academische Relaties van de School voor Internationale Betrekkingen van het Iraanse Ministerie van Buitenlandse Zaken, vreest echter voor te grote buitenlandse invloed in Iran. 'De jarenlange economische en politieke dominantie in Iran van de Verenigde Staten en Groot-Brittannië mag niet terugkeren. Er zal dus een nieuwe formule gevonden moeten worden, waardoor enerzijds goede economische relaties met het buitenland opgebouwd kunnen en anderzijds de onafhankelijkheid van Iran gewaarborgd blijft.'

Europese voorkeuren
Iran werkt al veel langer op economisch en politieke gebied samen met de afzonderlijke lidstaten, maar krijgt nu voor het eerst te maken met de Europese Unie als onderhandelingspartner. Khodadadi is hier, vanwege de toespraak van Bush, positief over. 'Iran onderhandelt graag met de Europese Unie nu de Verenigde Staten zich vijandiger dan ooit tegen mijn land opstelt.' De Europese Unie steunt de hervormingsgezinde president Khatami en keert zich af van de conservatieve krachten in het land. Gahler ondersteunt het uitspreken van een duidelijk voorkeur. 'Het Europees parlement probeert goede relaties te onderhouden met bepaalde Iraanse parlementsleden om zo steun uit te spreken voor hervormingsgezinde krachten.' Khodadadi veroordeelt dat selectieve beleid van de Europese Unie in Iran. 'De Iraanse politiek bestaat niet louter uit hervormers en conservatieve hardliners, maar kent ook een grote gematigde stroming. De Europese politici hebben alleen een voorkeur voor de hervormers. Maar met hun voorkeurspolitiek drijven zij een wig tussen de verschillende Iraanse fracties. Al de verschillende groeperingen zijn gestoeld op islamitisch gedachtegoed, en de Europese Unie moet dus geen groeperingen benadelen. Dit zorgt voor extra frictie in Iran en remt de hervormingen in het land. Bovendien werkt het de onderhandelingen over de relaties tussen de Europese Unie en Iran over een verdrag tegen.'

terug naar de index