EUROPESE ZETEL VN-VEILIGHEIDSRAAD TWISTPUNT CONVENTIE
Geen plaats voor Duitse zetel in voorstel Benschop

Een Europese zetel in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties in ruil voor die van Groot-Brittannië en Frankrijk wordt een van de twistpunten in de Europese conventie. De Britse afgevaardigden zijn tegen. Mocht het voorstel werkelijkheid worden, dan ligt de Duitse droom van een eigen zetel aan diggelen.

Staatssecretaris Benschop van Europese Zaken wil een Europese permanente zetel in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Frankrijk en Groot-Brittannië moeten hun eigen zetels dan inleveren. Nederland zal dit voorstellen in de Europese conventie over de toekomst van Europa. Benschop: 'Met één Europese zetel in de veiligheidsraad zal Europa krachtiger, eenduidiger kunnen optreden. Dat is het logisch gevolg van het werken aan één gezamenlijk Europees buitenlands beleid.' Voormalig Europees Commissaris Europese Integratie Frans Andriessen noemt het 'een heel goed idee'. 'De samenstelling van de Veiligheidsraad beantwoordt niet meer aan de politieke realiteit in de wereld.'

Europese invloed
Volgens Benschop zal één Europese zetel meer invloed hebben dan twee zetels van afzonderlijke lidstaten. Alain Lamassoure, Europees parlementslid voor de christen-democratische Europese Volkspartij en Frans lid van de conventie, beaamt dit. 'Welke invloed heeft Frankrijk dankzij haar lidmaatschap van de VN-Veiligheidsraad? Geen enkele. Als we onze rechten samenvoegen kunnen we effectiever opereren'. Brits Conservatief Europarlementariër en conventielid Timothy Kirkhope, spreekt hem tegen: 'De kracht van Europa komt van de staten afzonderlijk, met één zetel zal Europese invloed afnemen. De laatste EU-initiatieven in het Midden-Oosten zijn mislukt. Landen als Groot- Brittannië en Frankrijk hebben alleen al om historische redenen meer invloed in de regio.' Kirkhope is dan ook tegen het voorstel van Benschop. 'De Veiligheidsraad moet slagvaardig op kunnen treden. Europa is daar te onzeker voor.' Hij verwacht dat zijn landgenoten in de conventie het ook zullen afwijzen. 'Het is niet zo dat de Britten als één blok opereren, maar ik denk dat ze hier allemaal tegen zullen zijn.'

Duitse zetel
Het voorstel valt samen met een al langer durende discussie over de hervorming van de Veiligheidsraad. Landen als Brazilië, Japan en India zouden ook recht hebben op een permanente zetel. Joschka Fischer, Duits minister van Buitenlandse Zaken heeft al eens door laten schemeren een zetel te willen voor Duitsland. Benschop wil geen Duitse zetel: 'Dat wil de rest van de wereld niet. Bovendien verliest Europa aan legitimiteit als het meer Europese zetels gaat opeisen.' Hij wordt ondersteunt door Lamassoure: 'Een Duitse zetel is absurd. Dat gaat recht in tegen de gedachte van een gemeenschappelijk Europees beleid.' Kirkhope ziet echter wel mogelijkheden voor een Duitse zetel: 'Ik wil niet specifiek zeggen hoe de Veiligheidsraad hervormd kan worden, maar ik zou er zeker meer Duitse invloed willen zien.'

Maar of het lukt?
De vraag is wel hoeveel kans van slagen het voorstel heeft. Frankrijk en Groot-Brittannië zullen niet zomaar hun zetels vrijwillig opgeven. Lamassoure: 'In Frankrijk wordt een verkiezingsstrijd gestreden, dus het antwoord is nu waarschijnlijk “nee”'. Ook is er nog niet sprake van een gezamenlijk Europees beleid, een absolute voorwaarde om met één stem in de Veiligheidsraad te kunnen spreken. Kirkhope: 'Het loopt daarop vooruit, en is daarom niet echt te verwezenlijken.' Andriessen weerspreekt hem. 'Het is een kip-en-ei probleem. Dat beleid is er nog niet, omdat twee lidstaten een aparte status hebben.' Benschop denkt dat de coördinatie van het Europese buitenlandse beleid wel de juiste kant opgaat. 'Er is nu een enorm verschil met tien jaar geleden. Joegoslavië was de grootste crisis van het afgelopen decennium. In het begin opereerde iedereen afzonderlijk, maar nu is er sprake van een eenduidig Europees beleid.' Hij is er zich van bewust dat het idee op veel weerstand zal stuiten. 'Ik twijfel eraan of het in de conventie erdoor komt. Ik hoop wel dat het een rol zal spelen in de discussie, zodat voor de lange termijn iets opgezet wordt.'Andriessen is optimistischer: 'Het zal niet met een zeer grote meerderheid worden aanvaard, maar maakt zeer zeker kans in de conventie aangenomen te worden. Het is minder zeker dat de afsluitende Intergouvernementele Conferentie (IGC) het advies zal overnemen.' Voor de langere duur heeft Benschop meer hoop. 'We moeten het idee blijven bespreken. De logica gaat dan vanzelf zijn werk doen.'

terug naar de index