VVD WIL EU-LANDBOUWHERVORMING IN REGEERAKKOORD
Dijkstal: 'Europese afspraken vóór uitbreiding, anders veto'

Nederland moet geen slappe knieën tonen over de voorwaarde van landbouwhervorming vóór de uitbreiding van de Europese Unie. Als hieraan niet wordt voldaan, is voor VVD-lijsttrekker Hans Dijkstal, 'een Nederlands veto de logische consequentie.'

Landbouwhervorming is een voorwaarde voor uitbreiding, zo stelde staatssecretaris van Buitenlandse Zaken Dick Benschop al eind januari. Het Nederlandse kabinet vindt dat het gemeenschappelijke Europese landbouwbeleid hervormd moet worden vóór de eerste uitbreidingsronde, gepland voor 2004. Met de toetreding van nieuwe lidstaten dreigt het landbouwbeleid anders onbetaalbaar te worden. Maar hoe hard is deze eis? Volgens het weekblad Elsevier in ieder geval niet hard genoeg om de uitbreiding van de EU te torpederen. Die liet dat op 25 maart op basis van een geheime kabinetsnotitie weten. Als het aan Dijkstal ligt, gebeurt dit wel. 'Wanneer de Europese Unie tot 25 lidstaten wordt uitgebreid, wordt hervorming van het landbouwbeleid onmogelijk. Dit moet dus gebeuren vóór de uitbreiding. Ik wil hier in dit stadium niet toegeven. Als het niet lukt om de landbouwsubsidies vóór 2004 te herzien, is een Nederlands veto over de uitbreiding de logische consequentie. Ik wil het liever niet op mijn geweten hebben dat Nederland de uitbreiding van de EU tegenhoudt, maar ook niet dat de uitbreiding op een financieel onverantwoorde manier doorgaat'.

Landbouwhervorming in regeerakkoord
Dijkstal wil dat de koppeling van landbouwhervorming aan uitbreiding in een toekomstig regeerakkoord komt. 'Dit punt moet genoemd worden. Als je het hebt over financiële degelijkheid en de Zalmnorm, is het onzinnig om de kosten van het landbouwbeleid de Europese Unie buiten beschouwing te laten.' Joop Atsma, Tweede Kamerlid voor het CDA, is sceptisch. 'De veto-strategie is volstrekt onhoudbaar. Dit lijkt wel een heel dappere toon, maar die is vooral bedoeld voor het Nederlandse electoraat. Het kabinet kan een veto uiteindelijk niet waarmaken. Ik heb Nederland in het verleden in ieder geval nog nooit zoiets 'moedigs' zien doen.' Ook Paul Brenton, onderzoeker voor het Center for European Policy Studies in Brussel, denkt dat Den Haag uiteindelijk geen consequenties zal trekken. 'Als je dreigt met een veto, moet je ook bereid zijn het te gebruiken. Maar veto over de uitbreiding betekent wel volstrekte isolatie van Nederland in de Europese Unie. Het gaat hier om een van de belangrijkste politieke projecten van het moment. Ik denk dat men een veto over de uitbreiding in Den Haag daarom uiteindelijk niet aandurft.' Atsma steunt het kabinet in het streven naar hervorming vóór uitbreiding, maar denkt dat dit niet zal lukken. 'De zuidelijke lidstaten, inclusief Frankrijk, hebben groot belang bij de huidige landbouwsubsidies. Zij zullen herziening hiervan koste wat kost verhinderen.'

Mogelijkheden voor een veto
Matthias Weisheit, landbouwwoord-voerder van de SPD in de Duitse Bondsdag, is optimistischer. 'Het zal allicht gunstiger zijn voor nettobetalers aan de Unie als Nederland en Duitsland als de Franse verkiezingen in april achter de rug zijn. De Franse socialisten, met wie de SPD veel contact heeft, vertellen mij dat er met Frankrijk na de verkiezingen best zaken kunnen worden gedaan. Spanje en Portugal zullen zeker ook dwarsliggen, maar er bestaat wel speelruimte in de onderhandelingen. Deze landen hechten uiteindelijk meer belang aan de EU-structuurfondsen dan aan de landbouwsubsidies.' Brenton wijst op een ander sterk argument vóór snelle hervorming van de landbouw dat door de nettobetalers gebruikt kan worden. 'De EU heeft aangegeven in 2005 tot een akkoord over landbouw te willen komen in de Wereld Handels Organisatie, en daarvoor moeten de EU-subsidies sowieso op de schop. Zeker omdat het in dit kader gaat om kansen voor de Derde Wereld, een thema waarop de EU zich in de laatste tijd nogal geprofileerd heeft.'

terug naar de index