NATIONALISTISCHE VERKIEZINGSRETORIEK POLARISEERT HONGARIJE

In Hongarije staat de linkse oppositie aan de vooravond van een verkiezingsoverwinning. Premier Viktor Orbán wendt alle middelen aan om het tij te keren. Volgens historicus Mark Pittaway en Renée Postma, NRC correspondent in Boedapest, gaat hij te ver.

Op 21 april vindt de tweede ronde van de Hongaarse parlementaire verkiezingen plaats. De winnaar moet Hongarije de Europese Unie binnen leiden. Er is in binnen- en buitenland veel kritiek op de harde campagne die door conservatieve regeringspartij Fidesz onder leiding van premier Viktor Orbán wordt gevoerd.

intimidatie
Mark Pittaway, Hongarije-deskundige aan de Britse Open University, noemt de campagne van de conservatieven 'intimiderend.' 'Onder leiding van president Orbán voert Fidesz een negatieve en agressieve campagne. Een hoge medewerker van de partij zette de toon door de linkse oppositie aan te raden zichzelf op te hangen. Ook heeft Fidesz de oppositie meerdere malen uitgemaakt voor 'landverraders.' De Hongaarse politieke arena is volgens Pittaway sterk gepolariseerd. 'De staatstelevisie is op de hand van de regering. De commerciële omroepen zijn kritisch en worden daarom automatisch geïdentificeerd met de linkse tegenstanders van Fidesz, de socialistische MSzP en de links-liberale SzDSz. De regering wendt nu verholen intimidatietechnieken aan, bijvoorbeeld door journalisten van de commerciële media te bestoken met belasterende sms-boodschappen.' Ook Péter Bajomy-Lázár, medewerker van de Hongaarse Press Freedom Service, veroordeelt de wijze waarop de huidige regering campagne voert. 'De regering gebruikt publieke gelden om conservatieve media te ondersteunen. De campagne van Fidesz is echter veel te agressief om Orbán als winnaar uit de bus te laten komen. De Hongaren houden niet van zijn op Amerikaanse leest geschoeide campagnestijl.' Pittaway denkt ook dat de harde campagne uiteindelijk geen overwinning op zal leveren. 'Orbán zal de verkiezingen niet winnen. Zijn verlies is echter geen garantie voor een stabiel politiek systeem in Hongarije. Zodra er een links-liberale regering is, bestaat het gevaar dat de Orbán-aanhangers in de staatsmedia ontslagen worden. Het politieke klimaat kan hierdoor danig vergiftigd raken.'

anti-Hongaarse sentimenten
Renée Postma, correspondent voor het NRC Handelsblad in Hongarije, ondervond de tactieken van de regeringspartij aan den lijve. 'Tegen de buitenlandse media is door aan de regering verbonden kranten en televisie een aantal maanden geleden een enorme hetze gestart. In een populair televisieprogramma, waarin regelmatig antisemitische en xenofobe uitspraken worden gedaan, ben ik meerdere malen genoemd als een correspondent, die louter negatieve berichtgeving over Hongarije naar buiten brengt. In de regeringskrant Magyar Nemzet werd ik opgevoerd in de top-drie van anti-Hongaarse correspondenten.' Postma is verder bezorgd over de xenofobe gevoelens die de campagne van Fidesz losmaakt. 'Er is argwaan ten opzichte van buitenlanders en joden en het nationalisme viert hoogtij door Orbán's nadruk op "het toonaangevende Hongaarse volk".' Na de verkiezingen zullen deze emoties blijven bestaan.' Postma vreest echter niet voor een instabiele situatie na de verkiezingen 'Het beleid van de toekomstige regering zal veel meer in het straatje van de Europese Unie passen dan nu in de verkiezingsretoriek doet geloven. Daarbij is weinig verschil tussen de conservatieven of de socialisten, die beiden het land zo stabiel mogelijk de Europese Unie willen binnenvoeren.' Ook ziet Postma ondanks alles geen gevaar voor de Hongaarse democratie. 'Hoewel Orbán kijkt hoever hij kan gaan, blijft hij uiteindelijk een democraat.'

verankering van de democratie
László Marácz, Oost-Europa deskundige aan de Universiteit van Amsterdam, maakt zich geen zorgen over de verkiezingscampagne van Fidesz. Hij vindt juist dat de socialistische MSzP een agressieve campagne voert. 'Tot aan de eerste ronde van de verkiezingen heeft Orban zich terughoudend opgesteld. De harde opstelling in de verkiezingen is een consequentie van het bipolaire politieke systeem dat zich ontwikkelt in Hongarije. Het is alles of niets voor degenen die om de macht strijden. De verliezer wordt hoe dan ook een sterke oppositiepartij. Dit is terug te vinden in de verkiezingsretoriek, waar de taal en de beloftes harder zijn dan de praktijk na de verkiezingen zal uitwijzen. Angst voor een instabiele democratie, die de toetreding tot de Europese Unie kan verhinderen, is daarom ongegrond. De democratie en democratische instellingen zijn inmiddels verankerd in Hongarije en van massademonstraties zal geen sprake meer zijn na de verkiezingen.

terug naar de index