VAL KABINET IN BUITENLAND ONVERWACHT
Loncle (Parti-Socialiste): 'Chirac moet voorbeeld nemen aan Wim Kok'

Ondanks de val van het kabinet-Kok is de vraag naar de verantwoordelijkheid voor Srebrenica nog niet geheel beantwoord. Volgens de voorzitter van de Franse parlementaire enquêtecommissie over Srebrenica, Francois Loncle, kunnen andere politici een voorbeeld nemen aan de zet van Kok.

Het aftreden van het kabinet-Kok naar aanleiding van het onderzoek van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) over Srebrenica kwam buiten de landsgrenzen onverwachts. Francois Loncle, socialistisch parlementslid in de Franse Assemblée, en voorzitter van de Franse parlementaire enquêtecommissie over de val van Srebrenica, noemt het NIOD rapport een 'mooie academische zoektocht naar de waarheid.' Hij is echter 'verbaasd' over het aftreden van de regering: 'Ik vraag me af of het kabinet zou zijn opgestapt als er geen verkiezingen waren geweest. Er staan geen harde beschuldigingen tegen zittende politici in het rapport'. Ook Taylor Seybolt, chef van het Project Conflict en Vredesafdwinging aan het Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) toont zich verrast. 'Voor mij kwam het aftreden als een verassing. Je verwacht dat een regering een rapport aanvaardt, mea culpa roept, institutionele hervormingen doorvoert en het daarbij blijft.'

Kok: het voorbeeld
Loncle prijst Kok. 'Chirac zou een voorbeeld aan Kok moeten nemen. Die verantwoordelijkheid nemen past in een meer Angelsaksische politieke en filosofische cultuur, die in sommige opzichten diametraal tegenover de Latijnse politieke cultuur staat waar Chirac een voorbeeld van is.' Met het opstappen van Paars is de vraag naar verantwoordelijkheid nog niet afgesloten. Volgens het NIOD rapport stond Dutchbat voor een onmogelijke taak. Loncle is minder tolerant. 'Het rapport is schappelijk over de soldaten. Het verbaast mij hoe de militairen, in Nederland en Frankrijk, zich achter de politieke verantwoordelijkheid verschuilen.' Edward Foster, hoofd van het Programma Europese Veiligheid aan het Britse Royal Unites Services Institute for Defence Studies (RUSI). 'Als je verwijten gaat maken, kan je de Nederlandse militairen een gebrek aan lef verwijten. Dat goldt voor Karremans. Als een commandant instort, verspreid zich dat onder de manschappen.' Seyboldt: 'Vanuit moreel en professioneel oogpunt hadden ze veel meer moeten doen. In Rwanda handelde de VN vredesmacht op eigen initiatief tegen de orders van de VN in en wist zo tienduizend levens te redden. Maar hun persoonlijke veiligheid werd minder bedreigd dan die van de Dutchbatters."

Funbat
Uiteindelijk leggen Seyboldt en Foster de verantwoordelijkheid toch hogerop. Volgens Foster maakte de hele internationale gemeenschap zich schuldig aan wensdenken. 'Je kan geen vrede handhaven als er geen vrede is. Dutchbat stond bekend als funbat. Dat is leuk voor vredesoperaties gebaseerd op instemming van beide strijdende partijen, maar niet als je tussen twee vechtende partijen instaat. Iedereen wilde misdaden voorkomen maar er was geen bereidheid zelf deel te nemen aan de gevechten. Het uitroepen van de veilige enclaves was bluf, waar de Serviërs zich niets van aantrokken. Er werd gedacht dat de morele autoriteit van de blauwhelmen gerespecteerd zou worden door mensen die niets geven om morele autoriteit. De Nederlanders krijgen nu de klappen voor het collectieve falen van de internationale gemeenschap.' Volgens Seyboldt gaat de ultieme verantwoordelijkheid 'tot bovenin de VN Veiligheidsraad, die de beslissing nam. Ook weten we dat de Nederlandse commandant luchtsteun vroeg en dat VN gezant Yusaki Akashi weigerde luchtacties te sanctioneren.'

Een interne aangelegenheid
In het door VN secretaris generaal Kofi Annan in November 1999 gepresenteerde rapport over Srebrenica nam de VN veel van de verantwoordelijkheid op zich, maar dit heeft geen consequenties gehad voor de posities van personen. Akashi's oude hoofdkantoor, de Hoge Vertegenwoordiging van de VN in Sarajevo, en het kantoor van de woordvoerder van de secretaris generaal in New York onthouden zich van commentaar: het aftreden is een Nederlandse interne aangelegenheid. Het NIOD-onderzoek moet nog gelezen worden. 'Daar zijn we nu mee bezig, maar zover we kunnen overzien komen de conclusies overeen met onze eigen bevindingen', aldus een VN woordvoerder.

terug naar de index