VORMING EUROPEES ASIELBELEID LIJDT ONDER VERSNIPPERDE AANPAK

Op 30 april komt de Europese Commissie met een voorstel voor een Europese richtlijn over het asielbeleid. Daarmee is echter nog lang geen sprake van een eenduidige Europese aanpak.

Op de Europese top in December 1999 werden de eerste afspraken gemaakt over een Europees asielbeleid. De voortgang was zo traag, dat op de Europese top in Laken in december vorig jaar werd afgesproken dat de Europese Commissie vóór 30 april 2002 met een voorstel over minimumnormen voor asielprocedures moet komen. Pas tegen 2003 zal hier een richtlijn van zijn gemaakt, die in 2005 door de lidstaten in hun wetgeving is opgenomen. Stefan Kok, beleidsmedewerker van Vluchtelingenwerk Nederland, vindt de trage voortgang 'ernstig'. 'De tijd dringt steeds meer voor Europese richtlijnen. Lidstaten bieden tegen elkaar op om een zo restrictief mogelijk asielbeleid te voeren. Die neerwaartse spiraal moet doorbroken worden, het is hoog tijd voor Europese asielbescherming.'
Ook VVD Tweede Kamerlid Henk Kamp betreurt de vertraging. 'Het hele beleid zou binnen anderhalf jaar rond kunnen zijn.' Nebahat Albayrak, PvdA Tweede Kamerlid, vindt echter dat de Commissie er wel degelijk vaart in brengt. 'De Commissie verdient veel lof voor de richtlijnen over het asielbeleid die reeds opgesteld zijn, het loopt stuk op het politieke beleid van de lidstaten. Niet alle lidstaten zijn doordrongen van het belang van een gemeenschappelijk asiel beleid'.

Versplinterde aanpak
Niet alleen duurt de totstandkoming van Europese afspraken over asielbeleid erg lang, het wordt ook versplinterd behandeld. De door de Commissie voor te stellen asielprocedure is namelijk slechts één onderdeel van het voorgenomen Europees asielbeleid. Andere onderdelen zijn bijvoorbeeld normen voor de opvang van asielzoekers en een gemeenschappelijke interpretatie van de definitie van vluchteling. Al deze onderdelen worden steeds onder een ander voorzitterschap behandeld. Zo neemt Spanje de normen voor de opvang voor zijn rekening en zal Griekenland zich waarschijnlijk bezighouden met de asielprocedure. Diederik Kramers, medewerker bij de VN vluchteling-enorganisatie United Nations High Com-missioner for Refugees (UNHCR), wil een meer samenhangende aanpak. 'Er bestaat overlap tussen de verschillende bouwstenen van het asielbeleid. De normen voor de opvang, die nu besproken worden, zijn nauw verbonden aan de richtlijn voor gezinshereniging, terwijl die nog niet besproken wordt. Het is belangrijk dat bij de onderhandelingen een holistische aanpak wordt gehanteerd. Eerst moet de definitie van 'vluchteling' behandeld worden, en moet niet gewacht worden tot het Deense voorzitterschap (in juli 2002), zoals nu gepland is. Stefan Kok sluit zich aan bij Kramers. 'Het had voor de hand gelegen te beginnen met het definiëren van het begrip 'vluchteling'. Dit is niet gebeurd omdat dat het meest omstreden punt is.' D66 Europarlementariër Lousewies van de Laan noemt het huidige beleid 'structureel fout'. 'Het zou veel beter zijn wanneer Europa één integraal beleid voerde in plaats van dit versnipperde beleid waarbij visie en politieke wil ontbreken. Asielzoekers moeten ook asiel kunnen aanvragen in hun eigen regio waarna op basis van evenredige spreiding wordt bepaald welke lidstaat ze opvangt.' Kamp wil ook één Europese aanpak. 'Minimumnormen stellen voor lidstaten is zinloos. Op korte termijn is het het meest effectief vluchtelingen asielaanvragen te laten doen in het land waar ze binnen komen. Daarna kunnen ze evenredig worden verdeeld over de lidstaten. Op lange termijn moet het helemaal niet meer mogelijk zijn om asiel aan te vragen bij de Europese Unie, maar moet het asiel beleid via de UNHCR lopen. Asielzoekers kunnen dan bij hen aankloppen in plaats van naar Europa toe te komen. De UNHCR kan ze dan evenredig verdelen over de hele wereld.' Doede Ackers, werkzaam op het directoraat-generaal van justitie en binnenlandse zaken van Eurocommissaris Vitorino: 'Het is een idee om op een later tijdstip met een totaal pakket te komen, maar op dit moment is het te complex en te groot.

terug naar de index