UITBREIDING EU STRUIKELBLOK CENTRUM-RECHTS
VAN DEN BROEK: 'DAT VETO KRIJGT DE VVD NIET IN HET REGEERAKKOORD.'

'Europa' kan een groot probleem worden bij de totstandkoming van een centrum-rechts kabinet. Dit is de mening van verschillende waarnemers. Het federalistische CDA moet weerstand bieden aan scepsis over de uitbreiding van de Europese Unie bij VVD en LPF.

Arend-Jan Boekestijn, historicus aan de Universiteit Utrecht, wijst op de fundamentele verschillen tussen CDA, VVD en LPF over de toekomstige institutionele structuur van Europa. 'Het CDA denkt duidelijk federalistisch. Zowel het LPF als VVD zijn tegen een verdere federalisering van Europa.' Dit hoeft echter geen probleem te zijn, want ook binnen de paarse coalitie verschilden de Europese toekomstvisies aanzienlijk. Moeilijker liggen concrete punten, zoals hervorming van het Europese landbouwbeleid. Voormalig fractieleider Hans Dijkstal sprak hierover in de verkiezingscampagne harde taal. Zo bepleitte hij een Nederlands veto tegen uitbreiding als het landbouwbeleid niet daarvóór is hervormd.

Veto Hans van den Broek, oud-eurocommissaris en CDA-lid, ziet geen ruimte voor Dijkstal's positie in een centrum-rechts regeerakkoord. 'De huidige afspraken over het landbouwbeleid gelden tot 2006, tot die tijd zijn veranderingen niet aan de orde. Ik wil niet vooruitlopen op een regeerakkoord, maar dat veto krijgt de VVD er niet in.' Dat lijkt laatste Alfred van Staden, directeur van het Instituut Clingendael, verstandig. 'Als het CDA haar geloof-waardigheid wil behouden kan het met een veto niet akkoord gaan.' Hans Van Mierlo, de Nederlandse regeringsvertegenwoordiger in de Europese conventie, denkt dat Dijkstal's pleidooi voor een Nederlands veto tegen de uitbreiding 'campagnetaal' is geweest, maar vreest dat 'deze toon van de VVD wel het klimaat in de regering kan gaan bepalen.' Van Mierlo: 'Ik neem aan dat er in het regeerakkoord van een eventuele centrum-rechtse regering een Europa-paragraaf komt. Als het CDA op dit punt in de formatie wint, zal deze paragraaf waarschijnlijk positief zijn. Wanneer de VVD echter een overheersende invloed krijgt, vrees ik dat een centrum-rechts kabinet aanzienlijk minder Europa-vriendelijk zal zijn.' Ook op andere terreinen dan het landbouwbeleid, met name waar het gaat om de structuurfondsen, wil de VVD éérst hervorming, en pas daarna uitbreiding. Patrick van Schie, directeur van de Teldersstichting, het wetenschappelijk bureau van de VVD, houdt daaraan vast. 'Ook hier moeten we orde op zaken stellen en eventueel een veto uitspreken. Ik verwacht echter dat het CDA ernstige bezwaren zal hebben.'

Referendum
Jacques Pelkmans, lid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), waarschuwt voor problemen met de Lijst Pim Fortuyn (LPF). 'Het is totaal onduidelijk waar de LPF met Europa op de lange termijn naar toe wil. Als het gaat om landbouw dan zie je dat iemand als Wien van den Brink voor de LPF in de kamer komt. Hij lijkt mij als boerenactivist in ieder geval geen warm voorstander van een harde hervorming van het landbouwbeleid, zoals de VVD wil.' De LPF wil een referendum over uitbreiding terugzien in het A4'tje waarop Balkenende de coalitie in eerste instantie wil baseren. Van Mierlo zou het 'zeer verbazen' als 'de eis van een referendum door CDA en VVD zou worden ingewilligd'. Volgens Van Schie zal 'de VVD zich er misschien bij aan kunnen sluiten, maar ik kan me voorstellen dat het CDA bezwaar maakt.' Van den Broek sluit een referendum niet bij voorbaat uit. 'Het voordeel is dat het de regering dwingt tot een uiterste krachtinspanning de bevolking te overtuigen, maar er is het risico dat een populistische anti-campagne succes zou hebben. Het zou bedroevend zijn als al die verwachtingen van de kandidaat-lidstaten buiten hun schuld teniet werden gedaan.' Boekestijn ziet maar één oplossing. 'Balkenende moet vastleggen in het regeerakkoord dat er géén referendum komt'. Van Staden, vreest dat als alle verschillen tussen CDA, VVD en LPF niet opgelost worden, er weer een kabinet komt dat geen duidelijk Europabeleid voert. 'Dat zou heel slecht zijn. Dat hebben we van 8 jaar patstelling tussen VVD en PvdA wel geleerd.'

terug naar de index