POOLSE STEUN VOOR UITBREIDING IN GEVAAR
Lindh (minister van Buitenlandse Zaken Zweden) 'verzet van netto-betalers logisch'

De weigering van vier noordelijke EU-lidstaten, waaronder Nederland, om directe inkomenssteun aan boeren in kandidaat-lidstaten te verlenen heeft negatieve consequenties voor het Poolse referendum over EU-toetreding. Hiervoor waarschuwt Danuta Hubner, de Poolse staatssecretaris van Buitenlandse Zaken. Nederland deed deze week in Europa van zich spreken door samen met Groot-Brittannië, Duitsland en Zweden een akkoord tegen te houden over directe inkomenssteun aan boeren in de kandidaat-lidstaten van de Europese Unie. De vier netto-betalende EU-lidstaten weigeren voor deze inkomenssteun op te draaien. Door de actie werd een besluit over deze kwestie uitgesteld tot oktober.

Dat lijkt laat, aangezien de Europese Commissie zichzelf tot doel heeft gesteld aan het einde van dit jaar de onderhandelingen met de kandidaat-lidstaten af te ronden. Hubner stelt dat de vier, verzameld in de zogenaamde 'noordelijke alliantie', met hun opstelling de uitbreiding in gevaar brengen. Anna Lindh, minister van Buitenlandse Zaken van Zweden, ontkent dit. 'De uitbreiding is te belangrijk om als speelbal te gebruiken. Dat geldt zowel voor tegen- als voorstanders van hervormingen van het landbouwbeleid. In oktober kunnen we veel beter over de inkomenssteun oordelen, want dan hebben we het totale beeld van de directe financiële gevolgen van de uitbreiding. De directe inkomenssteun voor de boeren is in het uitbreidingsproces overigens maar een detail. Kandidaat-lidstaten moeten aan het eind van dit jaar maar oordelen over het totale pakket dat ze wordt aangeboden.'

Pools referendum
Polen, een land waar ongeveer 30 procent van de bevolking boer is, organiseert een referendum over de toetreding. Hubner vreest negatieve consequenties van de opstelling van de 'noordelijke alliantie' voor de Poolse publieke opinie. 'De onderhandelingen met de EU zijn gebaseerd op de huidige toelatingseisen. Daarin staat dat boeren in de EU inkomenssteun ontvangen. Ik begrijp dat de noordelijke lidstaten op hun budgetten moeten passen, maar als ze niet tot overeenstemming komen dan ben ik bang voor een vertraging van de uitbreiding. Als een vertraagde uitbreiding ook nog eens zou plaatsvinden zonder inkomenssteun voor de boeren, kunnen we dat niet verkopen. De steun voor EU-toetreding in Polen is nu groot, maar bij verdere vertraging zal het zeer moeilijk zijn de steun te behouden.' Ook oud minister van Buitenlandse Zaken Bronislaw Geremek vreest ook dat de dwarsliggers niet genoeg rekening houden met de Poolse publieke opinie. 'Als Polen netto-betaler zou worden, wat niet ondenkbaar is met de huidige tendens, is dat extreem moeilijk uit te leggen aan de Poolse bevolking. De effecten op de opinie in de kandidaat-lidstaten worden door de noordelijke lidstaten niet genoeg onderkend.'

Geheime agenda?
Sergei Matjunin, Pools hoogleraar en directeur van de Poolse NGO House of Europe, wijst op een andere complicatie van een eventuele vertraging van de Poolse toetreding. 'Als de uitbreiding met maar één jaar wordt uitgesteld kan Polen al niet meedoen met de financiële onderhandelingen voor de periode 2006-2012. Ze krijgen dan dus geen kans om hun financiële positie veilig te stellen. Bij het Poolse referendum zullen ook de negatieve kanten van EU-toetreding worden gepresenteerd, en de Poolse financiële positie binnen de Unie is daarbij zeer belangrijk.' Volgens de Morten Lebedanz, onderzoeker bij het Deense economisch onderzoeksbureau Dream, zal juist de aanwezigheid van de tien nieuwe lidstaten de financiële onderhandelingen bemoeilijken. 'Het zou deze landen, die het landbouwbeleid als netto-betalers willen hervormen, niet slecht uitkomen als ze dit met het huidige beperkte aantal lidstaten kunnen doen. Dat zal al moeilijk genoeg zijn.' Lindh ontkent een geheime agenda. 'Wat mij betreft is het geen probleem als kandidaat-lidstaten in 2004 toetreden. Ze kunnen dan meeonderhandelen over de financiële perspectieven en het daarmee samenhangende nieuwe landbouwbeleid van de Unie.' Toch spelen de vier dwarsliggers de zaak scherp. Lindh heeft daarvoor een simpele verklaring 'Wij zijn alle vier netto betalers aan de Unie. Het is logisch dat wij hervormingen belangrijker vinden dan lidstaten die netto-ontvangers zijn.'

Overproductie
Het eventuele uitblijven van inkomenssteun heeft ook persoonlijke consequenties voor veel Poolse boeren. Matjunin: 'Er bestaat grote overproductie van meel en vlees in Polen, zodat de meeste boeren nauwelijks inkomen ontvangen. Inkomenssteun is daarom onontbeerlijk.' Kees van Lede, voorzitter van de raad van bestuur van Akzo Nobel, is het juist vanwege de overcapaciteit in de landbouw met de opstelling van de 'noordelijke alliantie' eens. Akzo Nobel heeft grote belangen in Oost-Europa. 'Het gaat bij inkomenssteun op de korte termijn niet om een al te groot bedrag, maar het is wel een volstrekt verkeerd signaal. Het voorkomt dat boeren die eigenlijk moeten stoppen dat ook doen. De Commissie zegt dat het om een tijdelijke regeling gaat, maar dan ben ik altijd sceptisch. Het kan voor de lange termijn grote consequenties hebben. Je moet altijd maar weer afwachten of zo'n open einde regeling echt weer wordt afgeschaft.'

terug naar de index