***INTERVIEW***
NICOLAÏ: GEEN NEDERLANDSE SCENARIO'S VOOR IERS 'NEE'

Staatssecretaris van Europese Zaken Atzo Nicolaï voorziet een 'groot probleem' als na de verkiezingen in Slowakije Vladimir Meciar opnieuw in de regering komt. Datzelfde geldt als de Ieren in oktober het verdrag van Nice afwijzen. Nederland heeft echter geen scenario's klaarliggen mocht dit gebeuren.

Het belooft een interessante kabinetsperiode te worden voor staatssecretaris van Europese Zaken Atzo Nicolaï (VVD). In de komende drie maanden wordt besloten over de Europese uitbreiding. Er kan nog veel misgaan. Eind oktober houdt Ierland een referendum over het verdrag van Nice van December 2001, dat de grondslag vormt voor de uitgebreide Unie. Met een Iers 'nee' zal het verdrag opnieuw bekeken moeten worden. Een beslissing over de uitbreiding komt zo onder druk te staan. Verder kan Vladimir Meciar na de Slowaakse verkiezingen van eind september opnieuw in de regering komen. Meciar was premier van Slowakije tot 1998. Toen werden onderhandelingen met de EU geblokkeerd door kritiek op corruptie en de toestand van de mensenrechten in Slowakije. Komt Meciar in de regering dan kan dat de toetreding van Slowakije tot de EU belemmeren. @europa vroeg Nicolaï om commentaar op beide kwesties.

@europa: Er staat een groot aantal verkiezingen voor de deur. Sommige zullen duidelijk invloed hebben op de uitbreiding. Kan Slowakije nog lid worden van de EU als Meciar de verkiezingen wint?

Nicolaï: 'Nou, het laatste bericht is dat hij dan misschien niet eens in de regering komt. Maar er is absoluut een groot probleem als dat zou gebeuren.'

@europa: Zegt u dan: rood licht voor Meciar?

Nicolaï:'Dat hoef ik nu niet te zeggen. Het lijkt me raar om van tevoren ja of nee te zeggen, maar als je zegt dat daar een groot probleem is, dan zeg je natuurlijk politiek al best veel. Ik denk overigens dat een groot aantal EU-landen er net zo over denkt.'

@europa: Als hij gekozen wordt moet dan de toetreding van Slowakije opnieuw bekeken worden? Kan dat het tijdschema voor de toetreding van Slowakije onder druk zetten?

Nicolaï:'Ik denk dat er opnieuw gekeken wordt, althans, wat mij betreft wordt er opnieuw gekeken. Als ik zeg dat het een probleem is voor de toetreding, dan is het ook een probleem wat betreft het tijdschema.'

@europa: Een andere cruciale verkiezing is het Ierse referendum over het verdrag van Nice dat waarschijnlijk eind oktober plaatsvindt. Wat gaat u doen als de Ieren tegenstemmen?

Nicolaï 'Dat weet ik niet, maar ook dan is er een probleem. Dat is onmiskenbaar. Ik kan en wil ook eigenlijk niet vooruitlopen op wat er dan moet gebeuren. Maar dat er problemen zullen zijn is zeker. Natuurlijk zullen we kijken of die oplosbaar zijn. Ondanks dat Nederland kritisch is, hopen we heel erg dat de uitbreiding een succes wordt.'

@europa: Het referendum valt vrijwel samen met de top in Brussel op 24 en 25 oktober. U heeft misschien maar enige dagen om een oplossing te vinden. Heeft u al plannen klaar voor het geval dat het misgaat?

Nicolaï: 'We denken er natuurlijk wel aan, maar het is niet zo dat er uitgebreide scenario's klaarliggen. Als ik er met collega's over spreek merk ik dat de algemene houding is: je moet het niet over jezelf afroepen.'

@europa: Kan een falen van het referendum de uitbreiding tegenhouden?

'Ik kan er niet meer over zeggen dan ik net zei. We zullen razendsnel bij elkaar komen en kijken wat we doen.'

De harde toon over Europa tijdens de verkiezingen schiep verwachtingen over het Europabeleid van de nieuwe regering. Een van de punten uit de campagne was het door Hans Dijkstal bepleite veto tegen de uitbreiding als niet op tijd het gemeenschappelijk landbouwbeleid hervormd zou worden. De huidige regering wil een veto in het midden laten. CDA-minister van Landbouw Cees Veerman baarde deze week echter opzien door zich uit te spreken tegen een mogelijk Nederlands veto.

@europa: Het Europabeleid van dit kabinet lijkt niet zoveel te verschillen van dat van Paars.

Nicolaï: 'Als het gaat om de essentie, hoe staat Nederland tegenover Europa, denk ik niet. De vraag was natuurlijk, is dit kabinet eurosceptisch. Dat is het niet. Ik ben geen euroscepticus, maar wel een overheidsscepticus. Hoe verder weg die overheid staat, hoe kritischer je kijkt. Er zijn gebieden waarop meer Europese samenwerking moet zijn: veiligheid en asiel, maar op andere terreinen weer minder. Of het verschil uitmaakt met de vorige regering moeten anderen maar uitmaken.'

@europa: Heeft u als VVD-staatsman voldoende invloed in dit kabinet? Kunt u uw eigen ideeën voldoende kwijt?

Nicolaï:'Tot nu toe uitstekend. Maar ik zit hier niet als VVD'er, maar in de eerste plaats als dienaar van de kroon. Partijpolitiek speelt geen rol. Kijk maar wat er de afgelopen gebeurde. De CDA premier en minister van Buitenlandse Zaken stonden lijnrecht tegenover de minister van Landbouw, over de vraag of het verstandig was op dit moment met zijn kritiek op het veto naar buiten te komen.'

@europa: Je kunt het ook anders opvatten. Blijkbaar is in het kabinet een mogelijk veto al besproken en ligt de terugvalpositie al vast: een typisch CDA-standpunt over de landbouw.

Nicolaï: 'Geen sprake van, geen sprake van. Zo loopt de discussie volstrekt niet. Als er in de ministerraad over Europa wordt gesproken zit ik daarbij. Langs die lijn loopt dat niet.'

@europa: Kan het Nederland niet veel kosten als het als enige de uitbreiding blokkeert met een veto?

Nicolaï: 'Maar misschien gaan we dat ook wel helemaal niet doen! Ik vind het onverstandig iets te zeggen over het veto. Je gaat dan verspelen wat je belangrijkste stok zou kunnen zijn. Hoe hoog we dat spelen merkt iedereen in Kopenhagen.'

@europa: Een alternatief wordt nog geboden door de plannen van EU-commissaris voor Landbouw Fritz Fischler. Hij wil directe inkomenssteun vervangen door regionale steun. Wat vindt u van zijn voorstellen?

Nicolaï 'De voorstellen van Fischler gaan redelijk ver, maar nog lang niet ver genoeg voor Nederland. De kerngedachte, het afbouwen van de inkomenssteun, is precies wat het kabinet wil. Maar als je het plan goed doordenkt wordt met subsidies van de ene naar de andere kant geschoven. Er is een hele grote adder onder het gras: als je de landbouwsubsidies naar het plattelandsbeleid verschuift, moeten de lidstaten eraan meebetalen. Als je dus niet oppast, kom je per saldo duurder uit.'

terug naar de index