VERKIEZINGEN GEEN INVLOED OP DUITS EU-BELEID

Op 22 September vinden in Duitsland de verkiezingen plaats. Europa blijkt een marginale rol te spelen in de campagne. Ook na de verkiezingen worden er weinig veranderingen verwacht in het Duitse Europees beleid, ongeacht wie er wint. De uitbreiding lijkt in ieder geval niet in gevaar te komen. Janusz Reiter, voormalig Pools ambassadeur in Duitsland: 'In grote lijnen delen Stoiber en Schröder dezelfde visie op de toekomst van Europa.'

De Duitse bondskanselier Gerhard Schröder en zijn uitdager Edmund Stoiber beginnen maandag aan de laatste week van hun nek-aan-nekrace. Naast elkaar in de peilingen proberen beiden zich te profileren op de thema's die deze verkiezingen domineren. Dit zijn vooral binnenlandse kwesties, Europa komt nauwelijks aan bod. Professor Nijhuis van het Duitsland Instituut in Amsterdam: 'De hervorming van de arbeidsmarkt en de liberalisering van de economie bijvoorbeeld. De Europese Unie komt zelden ter sprake en als het gebeurt dan vooral als rem op binnenlandse ontwikkelingen. Europese regelgeving en economische afspraken binden Duitsland namelijk aan handen en voeten als het gaat om ingrijpende economische hervormingen. Schröder bedient zich nog wel eens van kritische taal in de richting van Brussel op dit punt.' Maar volgens Nijhuis is dit slechts bedoeld om de kiezers voor zich te winnen. 'Harde conclusies verbindt hij niet aan zijn kritiek.'

Stiober Eurosceptisch?
Professor Kühnhardt van het Zentrum für Europaische Integration in Bonn: 'Stoiber gaat al langer door voor euroscepticus, maar ook dat blijkt bij nader inzien wel mee te vallen. Op dit moment is hij president van de deelstaat Beieren. Samen met enkele andere deelstaat-presidenten pleit hij voor meer politieke en economische invloed in binnenlandse aangelegenheden. Tegelijkertijd wil hij echter het zwaartepunt van het buitenlands beleid meer naar de Unie verschuiven. Hoewel beide kandidaten zich dus verschillend hebben uitgelaten over Europa, wordt er toch geen centraal verkiezingsthema van gemaakt.' Volgens Kühnhardt duidt dat op consensus. 'Uiteindelijk zijn beiden voor uitbreiding van de Unie en bereid tot een compromis over het Europees landbouwbeleid. Het verschil van mening op het gebied van Europa ligt meer in de nuances. Terwijl Schröder zich nu hard opstelt tegen een Amerikaanse aanval op Irak, is Stoiber daar terughoudender in.'

De Fransen is het om het even...
Stoiber heeft de relatie met Frankrijk meer tot zijn stokpaardje gemaakt. Hij wil de Frans-Duitse as, die al een tijdje niet meer zo innig is als aan het begin van de jaren '90, in ere herstellen. Werner Zettelmeier van het Duits instituut in Parijs zegt dat men het 'in Frankrijk allemaal nog maar moet zien.' 'Voor geen van beide kandidaten is er een duidelijke voorkeur. De Fransen wachten af tot de lucht geklaard is na de verkiezingen en zien dan wel verder. Als de Frans-Duitse banden weer aangetrokken worden, zullen er nog heel wat spanningen over het landbouwbeleid en de uitbreiding van de Unie overwonnen moeten worden.'

...en de Polen ook
'Hoewel Duitsland en Polen als buurlanden door handel, oorlog en betrekkingen van oudsher nauw met elkaar verbonden zijn, speelt het daar niet echt,' zegt Janusz Reiter, directeur van het centrum voor Internationale Betrekkingen te Warschau en voormalig Pools ambassadeur in Duitsland. 'Schröder is niet populairder dan Stoiber in Polen. En voor de toetreding van Polen tot de Europese Unie maken deze verkiezingen niet uit, dus het is de mensen om het even wie er wint. Op bilateraal niveau heeft Schröder wel meer krediet, door de ervaringen van de afgelopen vier jaar.' Daarnaast heeft Stoiber als deelstaat-president van Beieren vorig jaar samen met Jorg Haider het afschaffen van de Benesj-decreten als voorwaarde gesteld voor toetreding van Tsjechië tot de Europese Unie. Deze wetten werden in 1945 in Tsjechië van kracht om de Sudeten-Duitsers naar Duitsland te verdrijven. Reiter vervolgt: 'Deze eis en de banden die Stoiber heeft met de zogenaamde "Vertriebenen Verbände", "verenigingen van verdrevenen", hebben in Polen, waar soortgelijke wetten bestaan, voor de nodige argwaan gezorgd. Stoiber heeft dit thema echter inmiddels laten varen en Polen verwacht niet dat haar toetreding hierdoor in gevaar komt.'

Onveranderlijk Europees beleid
Reiter denkt dan ook niet dat er wezenlijke veranderingen in de Europese politiek van Duitsland optreden, ongeacht wie de verkiezingen wint. 'In grote lijnen delen Stoiber en Schröder dezelfde visie op de toekomst van Europa.' Ook Zettelmeier verwacht geen verrassingen. Nijhuis gaat er eveneens van uit dat geen van beiden echte veranderingen zal brengen. 'Iedere paar maanden is er wel een deelstaat waar verkiezingen gehouden worden. Dit zijn belangrijke graadmeters voor steun van de kiezer. Zeker in de huidige stemverhouding zal elke kanselier op zijn tenen lopen. Geen van beiden zal heftige beleidsveranderingen aandurven.' Kortom, Duitsland krijgt wellicht binnenkort een nieuw gezicht in Europa, maar een nieuw beleid wordt niet verwacht.

terug naar de index