WINST MECIAR BEDREIGING VOOR TOETREDING SLOWAKIJE

De EU bevriest de onderhandelingen met Slowakije bij winst van rechts-populist Meciar', voorspelt Jan Marinus Wiersma (PvdA). Jim Janssen van Raay (LPF), vindt dat de EU zich niet met de interne aangelegenheden van Slowakije moet bemoeien.

Op 20 en 21 september worden in Slowakije parlementsverkiezingen gehouden. De uitkomst zou wel eens cruciaal kunnen zijn voor de beslissing van de EU over de toetreding van het land, die drie weken later wordt genomen. De rechts-populistische partij HZDS van Vladimir Meciar, die van 1993 tot 1998 het land regeerde, maakt kans te winnen. Meciar wordt onder andere bekritiseerd om zijn corruptie en het schenden van de rechten van minderheden. Gunther Verheugen, Europees Commissaris voor de uitbreiding, stelde in mei dan ook dat 'een stem in de verkeerde richting de Slowaakse ambities voor lidmaatschap in gevaar kan brengen.'

Jan Marinus Wiersma, PvdA-europarlementariër en rapporteur over Slowakije voor het Europees Parlement, legt uit welke gevolgen de verkiezingsuitslag kan hebben: 'Voor 1998 wilde de EU niet met Slowakije onderhandelen. Dit kwam door het beleid van Meciar. Mocht zijn partij winnen dan zal de Europese Commissie eerst afwachten om te zien of de partij veranderd is. Dit kan niet in drie weken tijd, met als gevolg dat er in oktober een negatief advies over Slowakije komt. Het land zal dan van de lijst van eerst toetredende landen worden gehaald. De EU zal niet definitief 'nee' zeggen, maar uitstel is voor de Slowaakse reputatie erg schadelijk.'

Politieke kameleon
George Schöpflin, Professor in de politicologie en Midden- en Zuidoost-Europa specialist aan het University College London, onderschrijft het wantrouwen van de EU jegens Meciar. 'Meciar is een komediant, hij verandert continue van politieke kleur. Voor 1998 volgde hij de oosterse strategie, nu de westerse. Eerst was hij fel gekant tegen het EU- en NAVO-lidmaatschap, nu is hij daar plotseling een uitgesproken voorstander van. Hij doet alles om macht te krijgen. Daarom vertrouwt de EU hem niet. Mocht hij wederom aan de macht komen, dan zal de EU de onderhandelingen met Slowakije bevriezen en afwachten totdat het duidelijk is wat zijn programma is.'

Jan Jacob van Dijk, Europa-woordvoerder voor het CDA, zou dit geen goede maatregel vinden: 'Ik heb grote twijfels bij de partij van Meciar, maar haar beleid kan niet van te voren beoordeeld worden. De beoordeling over de toetreding van Slowakije hangt af van de voortgang onder de huidige regering, niet van het mogelijke beleid van een toekomstige regering.'

Geen stemadvies
Ook Jim Janssen van Raay, woordvoerder Europese zaken voor de LPF, vindt dat de EU zich niet in interne aangelegenheden moet mengen: 'Het is een bestaande democratische partij, dus waarom zou de EU deze blokkeren? Het was belachelijk dat Bolkestein zich bemoeide met de verkiezingscampagne van Pim Fortuyn, dus wij bemoeien ons ook niet met hun interne aangelegenheden.'

Wiersma wil de Slowaken geen stemadvies geven, maar vindt wel dat er impliciet druk uitgeoefend kan worden. 'Het is onverstandig om openlijk te zeggen dat Meciar onaanvaardbaar is, maar het is wel belangrijk dat er op gewezen wordt dat er in het verleden problemen met de partij zijn geweest en dat de kans groot is dat die nu weer komen.'

De goede keus van de Slowaken
Volgens Wiersma is de kans echter klein dat de HZDS de verkiezingen wint. 'Voor de zomer is de gematigde vleugel uit de partij gestapt, waardoor zij enorm in de peilingen is gedaald. De kans is groot dat de vier rechtse partijen samen met de links-populistische partij SMER een coalitie vormen. De Slowaken weten heel goed waarvoor ze stemmen. Ik vertrouw erop dat ze de goede keus zullen maken. Met een positieve verkiezingsuitslag en de enorme vooruitgang die de huidige regering geboekt heeft, is het meest waarschijnlijke scenario dat Slowakije bij de eerste groep toetredende landen komt.'

Ook Schöpflin is positief over de vooruitgang van Slowakije: 'Nationalistische sentimenten spelen een veel kleinere rol dan tien jaar geleden en de politieke partijen met een pro-Europees programma zijn in aantal gestegen.' Schöpflin ziet Meciar echter wel als een reële dreiging. 'Hij is nu gedaald in de peilingen, maar hij heeft nog altijd een brede steun. Meciar heeft grote tegenstand bij deze verkiezingen, maar hij blijft altijd een machtsfactor van belang. Er kan dan ook weer van alles veranderen. De verkiezingen zullen hoe dan ook buitengewoon spannend zijn. I'll keep my fingers crossed.'

terug naar de index