Uitbreiding brengt donkere wolken boven structuurfondsen Flevoland
De Haan (CDA): 'de Nederlandse bijdragen gaan zeker omhoog'

Wat de uitbreiding van de Europese Unie de huidige lidstaten zal gaan kosten is nog niet duidelijk, maar het CDA- Kamerlid Henk de Haan verwacht dat Nederland meer aan Europa zal moeten betalen. Dat hoeft geen probleem te zijn. Rijke landen zouden toch minder gebruik moeten maken van structuurfondsen. En meer financiële inbreng betekent ook meer 'wisselgeld' in Europa.

Aan het eind van de jaren negentig werd het traditionele 'Eurofiele' Nederlandse beleid tijdelijk vervangen door een beleid gericht op het nationale belang: Nederland draagt meer bij aan Europa dan het uit structuur-en cohesiefondsen ontvangt, en probeerde tijdens de top in Berlijn van 1999 het onderste uit de kan te halen. Nu is het roer alweer om, en heeft de regering toegezegd na 2005 minder geld uit de structuurfondsen op te eisen. Maar door de uitbreiding komen de netto-bijdragers juist verder onder druk te staan. Volgens de Macro-Economische Verkenningen 2000, van het Centraal Planbureau zullen de spanningen over de netto-bijdragen aan Europa op kunnen lopen 'doordat alle toetredende landen netto-ontvanger zullen zijn.'

Volgens CDA-Tweede Kamerlid Henk de Haan zal de druk op Nederland na uitbreiding toenemen. . 'De Nederlandse bijdragen gaan zeker omhoog. Op de Berlijnse top van 1999 werden in de zogenaamde 'financiële perspectieven' begrotingen vastgelegd. Deze zijn echter te laag geschat. Het uitbreidingsproces kost geld doordat ook de toetredende landen gebruik gaan maken van de structuurfondsen. Daarbovenop komen tal van andere kosten zoals de salariskosten van de ambtenaren die met het uitwerken van de technische details bezig zijn.' Jacques Pelkmans, hoogleraar Europese integratie in Maastricht en lid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), vindt een te zuinige blik op de baten en lasten in ieder geval geen oplossing:'Nederland stelde al voordat de onderhandelingen in Berlijn begonnen dat zij netto 1.3 miljard minder aan het Europese budget wilde bijdragen dan voorheen. Voor dit soort eisen moet echter altijd wisselgeld worden betaald. We dragen sinds Berlijn weliswaar minder bij aan het budget van de Europese Unie, maar om dat te bereiken hebben we wel concessies moeten doen op bijvoorbeeld het gebied van de melkquota. Het centen schrapen was in Berlijn kort gezegd belangrijker dan het hervormen van de landbouw. Bij de komende onderhandelingsronden moeten we dat dus anders aanpakken.' De Haan kan zich bij deze kritiek aansluiten. 'Vóór de top in Berlijn betaalde Nederland de hoogste bijdrage per hoofd van de bevolking. Dat is niet de bedoeling, maar Nederland mag best netto betaler zijn.'

Van het geld dat vanuit Europa naar de lidstaten terugvloeit vormen de structuurfondsen een belangrijk onderdeel. Deze fondsen zullen bij de onderhandelingen in 2005, waar de nieuw toegetreden landen bij betrokken zullen zijn, voor grote problemen zorgen. Volgens de Haan ligt de oplossing in een niet al te begerige opstelling van de rijke landen. 'De rijke landen zouden veel minder gebruik moeten maken van deze fondsen.' Cees Vendrik, financieel specialist voor GroenLinks in de Tweede Kamer, vindt zelfs dat Nederland helemaal moet afzien van de structuurfondsen. 'Ieder land houdt vast aan de eenmaal verworven rechten als het gaat om structuurfondsen. Deze rechten moeten tijdelijk van aard zijn. Landen met een bepaald inkomen per hoofd van de bevolking moeten uitgesloten worden van dit soort steun.'

Commissaris van de Koningin in Flevoland, Michel Jager, vindt de structuurfondsen echter ook voor Nederland van belang: 'Wij moeten hier in Flevoland in enkele decennia opbouwen waar andere provincies eeuwen over hebben gedaan. Het bedrag dat we uit de structuurfondsen ontvingen was vijf procent van het totale bedrag dat vanuit Europa naar Nederland terugvloeide. Dit geld heeft een enorme impuls gegeven aan de provincie.'Het is de vraag of, en hoe hard, de Nederlandse regering gaat proberen tijdens de uitbreidingsonderhandelingen in 2005 geld uit de structuurfondsen voor Nederland op te eisen, maar Jager gaat er van uit dat zijn provincie in 2006 geen geld meer krijgt uit de structuurfondsen. 'Op dat moment verwachten we wel dat de rijksoverheid geld uittrekt om een regionaal beleid te kunnen voeren, waardoor Flevoland zich kan blijven ontwikkelen.' Pelkmans vindt de begrotingsproblemen in verband met de uitbreiding uiteindelijk relatief onbelangrijk. 'Op dit moment is het Europese budget 2.5 procent van de nationale begrotingen van de 15 lidstaten van de Europese Unie samen. Het is bovendien niet de bedoeling dat de Europese Unie alle armoede in de toetredende landen gaat wegsubsidiëren'. Veel ruzie bij het onderhandelingsproces kan voorkomen worden als de politici de voordelen van de Europese integratie samen voor ogen blijven houden: 'de Europese integratie is een gouden kip waar heel Europa van zal profiteren. De economische integratie leidt tot liberalisering en verbetering van regelgeving waar alle lidstaten voordeel van hebben.'

terug naar de index