Benschop steunt Schröder’s Europees federalisme

Benschop: ‘Voorstellen Schröder sluiten aan bij Nederlandse inzet’

Staatssecretaris Benschop verbreekt de radiostilte rondom de voorstellen van Schröder, die het Nederlandse kabinet sinds de het bekend worden daarvan op 30 april aanhield. Benschop: ‘Wat Schröder heeft voorgesteld is een belangrijke bijdrage aan het debat. Het is goed om te zien dat Duitsland nu zo’n steun aan de rol van de Europese Commissie verleent. Ik zou graag langs dit soort lijnen werken. Dit sluit aan bij de Nederlandse inzet.’ Schröder’s voorstel behelst onder andere de omvorming van de Europese Commissie in een Europese regering en de omvorming van de Raad van Ministers tot een Europese Senaat. Het Europees Parlement zou daarmee twee kamers krijgen. Daarnaast zou de volledige bevoegdheid over de begroting bij het parlement komen te liggen. Het VVD-kamerlid Van Baalen reageerde eerder deze week tegen @Europa negatief op de voorstellen van de bondskanselier. ‘Schröder kopieert het Duitse federale model voor Europa. Dit is onverstandig. De Europese Commissie is geen regering en behoort dit ook niet te zijn. Het brengen van de pijlers Buitenlandse Zaken/Defensie en Binnenlandse Zaken/Justitie onder het gezag van de Commissie betekent verdere centralisatie. Daar is de VVD tegen. Schröder's voorstel om het Europees Parlement in twee kamers op te delen betekent een verzwakking van de positie van het parlement. De kamers zullen elkaar gaan beconcurreren en in de weg zitten.’ Op 17 mei komt het Nederlandse kabinet met een notitie over Europa. Van Baalen zegt hierover: ‘De VVD zou ongelukkig zijn als de visies van  Schröder en Fischer in de komende kabinetsnotitie over Europa op 17 mei worden overgenomen. Benschop zit naar mijn mening teveel op deze lijn.’ Volgens het Tweede Kamerlid Frans Timmermans, een partijgenoot van Benschop, is de aanvankelijke stilte in het Nederlandse kabinet een gevolg van interne tegenstellingen. ‘In de coalitie leven ‘zwei Seelen in einer Brust’. Minister Van Aartsen wil helemaal geen toekomstdebat, waardoor een lange termijnvisie in het Nederlands kabinet heel moeilijk tot stand komt.’ Timmermans steunt de voorstellen van Schröder. ‘Het is zeer goed dat Duitsland als machtigste land van Europa zijn positie in dienst stelt van een federaal Europa. Ik sta achter de plannen van Schröder voor een Europese regering. Als je constateert dat steeds meer beleidsterreinen alleen op Europees niveau kunnen worden opgelost, moet je de grotere Europese rol ook toerusten en democratisch legitimeren. Schröder wil overigens niet een centralisatie op elk terrein. Hij pleit voor een heldere indeling van bevoegdheden en wil juist bepaalde beleidsterreinen renationaliseren.

Groen links wil direct actie bij verkiezing Berlusconi

Van Velzen (CDA): ‘Eerst de daden van de nieuwe Italiaanse regering afwachten’

Uitbreiding brengt donkere wolken boven structuurfondsen Flevoland

Aan het eind van de jaren negentig werd het traditionele ‘Eurofiele’ Nederlandse beleid tijdelijk vervangen door een beleid gericht op het nationale belang: Nederland draagt meer bij aan Europa dan het uit structuur-en cohesiefondsen ontvangt, en probeerde tijdens de top in Berlijn van 1999 het onderste uit de kan te halen. Nu is het roer alweer om, en heeft de regering toegezegd na 2005 minder geld uit de structuurfondsen op te eisen. Maar door de uitbreiding komen de netto-bijdragers juist verder onder druk te staan. Volgens de Macro-Economische Verkenningen 2000, van het Centraal Planbureau zullen de spanningen over de netto-bijdragen aan Europa op kunnen lopen ‘doordat alle toetredende landen netto-ontvanger zullen zijn.’

Volgens CDA-Tweede Kamerlid Henk de Haan zal de druk op Nederland na uitbreiding toenemen. . ‘De Nederlandse bijdragen gaan zeker omhoog. Op de Berlijnse top van 1999 werden in de zogenaamde ‘financiële perspectieven’ begrotingen vastgelegd. Deze zijn echter te laag geschat. Het uitbreidingsproces kost geld doordat ook de toetredende landen gebruik gaan maken van de structuurfondsen. Daarbovenop komen tal van andere kosten zoals de salariskosten van de ambtenaren die met het uitwerken van de technische details bezig zijn.’

Jacques Pelkmans, hoogleraar Europese integratie in Maastricht en lid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), vindt een te zuinige blik op de baten en lasten in ieder geval geen oplossing:‘Nederland stelde al voordat de onderhandelingen in Berlijn begonnen dat zij netto 1.3 miljard minder aan het Europese budget wilde bijdragen dan voorheen. Voor dit soort eisen moet echter altijd wisselgeld worden betaald. We dragen sinds Berlijn weliswaar minder bij aan het budget van de Europese Unie, maar om dat te bereiken hebben we wel concessies moeten doen op bijvoorbeeld het gebied van de melkquota. Het centen schrapen was in Berlijn kort gezegd belangrijker dan het hervormen van de landbouw. Bij de komende onderhandelingsronden moeten we dat dus anders aanpakken.’ De Haan kan zich bij deze kritiek aansluiten. ‘Vóór de top in Berlijn betaalde Nederland de hoogste bijdrage per hoofd van de bevolking. Dat is niet de bedoeling, maar Nederland mag best netto betaler zijn.’

Van het geld dat vanuit Europa naar de lidstaten terugvloeit vormen de structuurfondsen een belangrijk onderdeel. Deze fondsen zullen bij de onderhandelingen in 2005, waar de nieuw toegetreden landen bij betrokken zullen zijn, voor grote problemen zorgen. Volgens de Haan ligt de oplossing in een niet al te begerige opstelling van de rijke landen. ‘De rijke landen zouden veel minder gebruik moeten maken van deze fondsen.’ Cees Vendrik, financieel specialist voor GroenLinks in de Tweede Kamer, vindt zelfs dat Nederland helemaal moet afzien van de structuurfondsen. ‘Ieder land houdt vast aan de eenmaal verworven rechten als het gaat om structuurfondsen. Deze rechten moeten tijdelijk van aard zijn. Landen met een bepaald inkomen per hoofd van de bevolking moeten uitgesloten worden van dit soort steun.’

Commissaris van de Koningin in Flevoland, Michel Jager, vindt de structuurfondsen echter ook voor Nederland van belang: ‘Wij moeten hier in Flevoland in enkele decennia opbouwen waar andere provincies eeuwen over hebben gedaan. Het bedrag dat we uit de structuurfondsen ontvingen was vijf procent van het totale bedrag dat vanuit Europa naar Nederland terugvloeide. Dit geld heeft een enorme impuls gegeven aan de provincie.’Het is de vraag of, en hoe hard, de Nederlandse regering gaat proberen tijdens de uitbreidingsonderhandelingen in 2005 geld uit de structuurfondsen voor Nederland op te eisen, maar Jager gaat er van uit dat zijn provincie in 2006 geen geld meer krijgt uit de structuurfondsen. ‘Op dat moment verwachten we wel dat de rijksoverheid geld uittrekt om een regionaal beleid te kunnen voeren, waardoor Flevoland zich kan blijven ontwikkelen.’

Pelkmans vindt de begrotingsproblemen in verband met de uitbreiding uiteindelijk relatief onbelangrijk. ‘Op dit moment is het Europese budget 2.5 procent van de nationale begrotingen van de 15 lidstaten van de Europese Unie samen. Het is bovendien niet de bedoeling dat de Europese Unie alle armoede in de toetredende landen gaat wegsubsidiëren’. Veel ruzie bij het onderhandelingsproces kan voorkomen worden als de politici de voordelen van de Europese integratie samen voor ogen blijven houden: ‘de Europese integratie is een gouden kip waar heel Europa van zal profiteren. De economische integratie leidt tot liberalisering en verbetering van regelgeving waar alle lidstaten voordeel van hebben.’

Nederlandse inbreng in Europese politiek ongecoördineerd goed

Rinus van Schendelen, hoogleraar Politicologie aan de Erasmus Universiteit, bestrijdt Melkerts idee dat meer coördinatie door een vice-premier voor Europese Zaken Nederland zou helpen in Brussel.‘Melkert denkt gelukkig na over Europa, in tegenstelling tot de overgrote meerderheid van het Binnenhof dat met de rug naar Europa leeft. Hij maakt in zijn voorstellen echter een fout. Er is niet één Nederlands belang in Europa. Nationale coördinatie is dan ook een fictie. Het Nederlands belang in Brussel is eigenlijk een optelsom van belangen van verschillende private en publieke organisaties en instellingen, die allemaal hun eigen belangen in Brussel behartigen. Dat doen ze soms goed maar nog zeker niet optimaal.’ Pierre Chevalier, voorzitter van de commissie van buitenlandse betrekkingen van de Vlaamse Liberalen en Democraten, heeft echter de indruk dat er aan de prestaties van Nederlandse lobbyisten nogal wat schort. ‘Nederlandse lobbyisten zijn slecht vertegenwoordigd in Brussel, zij hechten minder belang aan de aanwezigheid in Brussel dan lobbyorganisaties uit andere lidstaten. Ik merk dat lobbyisten uit sommige andere landen veel actiever zijn dan hun Nederlandse collega’s.’

Op de activiteiten van organisaties die lobbyen voor particuliere of non-gouvernementele belangen heeft de rijksoverheid geen invloed. Van Schendelen denkt dat ook coördinatie door de rijksoverheid van organisaties die lobbyen voor de publieke belangen niet altijd gewenst is. ‘Centrale oördinatie is hooguit een middel om de belangen van een bepaalde sector, bijvoorbeeld de Rijksoverheid, te bevorderen. Het is geen doel op zich, omdat de hogere kosten van zo’n coördinatie niet altijd hogere baten opleveren. Het idee dat een vice-premier alle Nederlandse belangen zou kunnen behartigen is achterhaald. Dat geldt ook voor de gedachte dat zelfredzaam lobbyende organisaties onwenselijk zijn. In Engeland bijvoorbeeld zie je dat lagere overheden en de private sector zelf hun belangen behartigen in Brussel en dat legt ze geen windeieren. Ook de ministeries gaan in Engeland zelf het Brusselse pad op. In feite kan de centrale overheid als geheel zich hooguit met grote onderwerpen bezig houden, zoals het sluiten van een nieuw verdrag met andere lidstaten.’

Gareth Harding, freelance journalist in Brussel, denkt dat Nederland het goed doet in Brussel, maar dat dit niet altijd wordt opgemerkt. ‘Dat visionaire ideeën van Nederlandse politici ontbreken betekent niet dat Nederland een onbelangrijke rol speelt in Europa. Nederlandse ambtenaren en lobbyisten doen hun werk uitstekend in de Brusselse circuits en ook de politici zijn bekwaam. De resultaten die in Brussel worden geboekt blijven vaak onopgemerkt omdat de interesse voor Europa in Nederland ontbreekt.’ Ook Lo Breemer, lobbyist voor de gemeente Amsterdam in Brussel, vindt dat de Nederlandse ambtenaren en lobbyisten in Brussel goed functioneren. ‘Er bestaat een kloof tussen het kundig Nederlands ambtenarenapparaat in Brussel en de Haagse politici die geen idee hebben van wat er in Europa speelt. De technische bijdrage van de Nederlandse ambtenaren in Brussel is goed, maar hier wordt in de binnenlandse politiek nauwelijks aandacht aan besteed. Het ministerie van Buitenlandse Zaken zou de behaalde successen beter voor het voetlicht moeten brengen.’

Voorstellen Schröder

Ook D66-Tweede Kamerlid Jan Hoekema juicht het federalisme van Schröder toe. ‘De Duitsers weten waar ze het over hebben, omdat ze zelf een federale bondsstaat zijn. De commissie moet worden omgevormd tot een regering en wat mij betreft mag daar een gekozen Europese president bij komen. Op dit moment zie je dat het Nederlandse parlement verdeeld is. De progressieven willen graag vooruit met Europa, terwijl de VVD de vroegere behoudende Bolkestein-lijn volgt. Of de volgende coalitie paars dan wel centrum-links zal zijn, maakt dan ook zeer veel verschil voor de toekomstige Nederlandse inbreng in het Europese debat.’ Tom Eijsbouts, hoogleraar constitutioneel recht en geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, vindt dat de Nederlandse regering Schröder moet volgen. ‘In een Europese Senaat kan Nederland als klein land een relatief grote rol spelen, zoals bijvoorbeeld de kleinere Amerikaanse staten in de ‘Senate’. Het denken in constitutionele termen neemt overal in Europa toe, terwijl Nederland aan een praktisch-pragmatische visie lijkt vast te houden. Daarmee verspeelt de regering tijd en krediet.’

De Italiaanse verkiezingen die volgende week gehouden worden veroorzaken niet alleen in Italië zelf spektakel. De Europese pers voert onder aanvoering van het Engelse blad The Economist een kruistocht tegen de kandidaat van Forza Italia, de ex-premier en mediamagnaat Silvio Berlusconi die onder andere wordt beschuldigd van vermenging van belangen. Farah Karimi, Tweede Kamerlid van GroenLinks wil dan ook op de dag dat Berlusconi verkozen wordt tot actie over gaan.

‘De Europese regeringen moeten, op bilaterale basis, zoals destijds met Oostenrijk, een attenderingsbrief sturen dat zij verwachten dat de Italiaanse regering zich aan de geldende conventies voor mensenrechten houdt.’

CDA Tweede Kamerlid Wim Van Velzen vindt dat de verkiezingen eerst gehouden moeten worden voordat waardeoordelen over de toekomstinge coalitie worden uitgesproken. ‘We moeten elke democratisch gekozen regering beoordelen op haar daden. We gaan niet elke kandidaat-regering in Europa toetsen aan de vraag of de Socialistische Internationale zo’n regering wenst. Als buitenlandse politici zich met het Nederlandse euthanasie debat bemoeien of zouden zeggen dat bijvoorbeeld Paars III een ongewenste regering is, is Nederland te klein. We moeten dus ook terughoudendheid jegens Italië toepassen. Op het moment dat er in Italië na de verkiezingen schendingen van Europese mensenrechten plaatsvinden zullen we die moeten beoordelen volgens de huidige geldende verdragen. Dat is niet het verdrag van Nice want dat is nog niet in werking getreden.’

Fabrizio Candela, Italiaanse kok in Amsterdam, bekijkt zijn vaderland nu al vijf jaar van buitenaf. ‘Ik ben blij dat Europa de Italiaanse verkiezingen zo nauwlettend volgt. Berlusconi wint volgende week en dat is slecht voor Italië. De problemen zitten echter dieper dan Berlusconi alleen in Italië. Helaas is het zo dat alle politici in Italië, ook die aan de linkerzijde van het spectrum op de oude manier doorgaan, terwijl iIedereen dacht dat het beter zou worden in Italië na de operatie "schone handen", waarbij het oude politieke systeem van vriendjespolitiek en corruptie dat Italië al jaren domineerde in elkaar stortte, beter zou worden in Italië. Deze verkiezingen geven aan dat dat niet het geval is. Helaas is het zo dat alle politici in Italië, ook die aan de linkerzijde van het spectrum, op de oude manier doorgaanDeze verkiezingen geven aan dat dat niet het geval is.’

In het Europarlement waar, op loopt op verzoek van de Spaanse toprechter Balthazar Garzon, een procedure tegen loopt dieBerlusconi, die ook nog lid is van het Europees parlement,, die hem de parlementaire immuniteit moet ontnemen. roeren Dde fracties van de Socialisten en de Groenen roeren zich. PvdA-Europarlementariër Max vVan den Berg vindt dat een eerlijke behandeling van de aanvraag van Garzon wordt getraineerd door de conservatieven en de christen-democraten in het Europarlement. ‘Het verzoek van Garzon ligt er al negen maanden. De conservatieven en Liberalen in het Europarlement blokkeren een normale afhandeling van deze zaak. Zij zijn bezig met het protectionisme van de sterspeler Berlusconi en schermen hem af van een normaal juridisch onderzoek. Ook de Nederlandse leden van de conservatieven en christen-democratische fracties steunden bij de behandeling van het immuniteitsverzoek gewoon hun eigen Europese fracties.’

Van Velzen vindt dit onzin. ‘Er wordt onderzocht of het Spaanse verzoek van de hoge raad om opheffing van de immuniteit rechtmatig is. Hiervoor is een Europarlementariër aangewezen om naar Spanje te gaan, en dat heeft vertraging opgelopen doordat de partner van deze persoon onlangs is overleden. Bij Le Pen, hebben we ook procedurefouten gemaakt, en die loopt nu triomferend rond. Die fout moeten we hier niet maken.’

column

Ik heb wel vertrouwen in de nieuw aangetreden Europese Commissie. Het proces van interne reorganisatie waarmee de Commissie in 1999 begonnen is, houd ik nauwlettend in de gaten. De management hervormingen gaan vooral over de scheiding tussen beleid maken en de uitvoering ervan. Steeds meer verantwoordelijkheden worden nu naar vertenwoordigingen van de commissie in het veld gedelegeerd. Ik hoop dat deze hervormingen de efficiëntie en de impact van het beleid vergroten. Met het aantreden van deze Commissie is nu ook voor het eerst coherentie bespreekbaar. Het is lang niet altijd vanzelfsprekend dat de doelstellingen van verschillende beleidsterreinen op elkaar zijn afgestemd. Sommige delen van het Europese landbouwbeleid staan bijvoorbeeld recht tegenover doelstellingen van het ontwikkelingsbeleid. Ik ben blij dat we daar nu in Europees verband over kunnen praten.

EVELINE HERFKENS,

Minister voor ontwikkellingssamenwerking

column