COMPROMIS INTERNATIONAAL STRAFHOF OP KOMST

Amerika wil een status aparte ten opzichte van het Internationaal Strafhof in Den Haag. De Europese Unie beraadt zich nu op haar houding ten opzichte van de VS en presenteert volgende week het gemeenschappelijk standpunt. Mogelijk is dit een compromis. 'Wellicht worden Amerikaanse soldaten onder VN-vlag uitgesloten van vervolging.', aldus Steven Everts, verbonden aan het Center for European Reform in Londen.

De Verenigde Staten dreigen zich nu al te onttrekken aan de invloed van het in juli dit jaar in Den Haag gevestigde Internationaal Strafhof. De VS willen wel lid worden van het Hof, maar dan moeten uitgezonden Amerikanen gevrijwaard worden van vervolging. Dit proberen de VS te bereiken door met zoveel mogelijk landen bilaterale verdragen te sluiten, waarin wordt vastgelegd dat Amerikanen niet uitgeleverd zullen worden aan het Hof. Hoewel de Europese Unie aanvankelijk tegen dit soort verdragen was, bleken Engeland, Italië en kandidaat-lidstaat Roemenië toch bereid een pact met de VS te sluiten. De Europese Commissie laat nu onderzoeken of het juridisch wel mogelijk is dit soort bilaterale verdragen af te sluiten. Een commissie van ambtenaren uit alle lidstaten brengt op 30 september een juridisch advies uit aan de Raad van Ministers.

Dr. Marcel Brus, docent internationaal publiekrecht aan de Universiteit Leiden, denkt niet dat de EU de wensen van de VS volledig zal inwilligen. 'Volgens artikel 98 lid 2 van het verdrag van Rome, waarin in 1998 de afspraken over het Internationaal Strafhof werden vastgelegd, hebben bijzondere verdragen voorrang boven het algemene verdrag. Doel van dit artikel is dat deelnemende staten na hun toetreding tot het Internationaal Strafhof hun oude bilaterale overeenkomsten na kunnen komen. Amerika probeert dit artikel nu te gebruiken om nieuwe bilaterale verdragen af te sluiten. Op deze manier wordt het verdrag opgerekt. Persoonlijk vind ik de Amerikaanse pogingen te ver gaan.' Irune Aguirrezabal, is Europees coördinator van de Coalitie voor het Internationaal Strafhof. Dit verbond van non-gouvernementele organisaties zet zich in voor de totstandkoming van het hof. Zij is het eens met Brus. 'Het is duidelijk dat het huidige voorstel van de VS, waarin immuniteit voor alle Amerikanen wordt geëist, niet aanvaard zal worden door de Europese Unie. Europa beraadt zich nu welke groepen uitgezonden Amerikanen eventueel wel gevrijwaard kunnen worden van vervolging.'

compromis
Deze gedeeltelijke vrijwaring is volgens Aguirrezabal het compromis dat eraan zit te komen. 'Er heerst verdeeldheid tussen de lidstaten van de EU op dit punt. Engeland gaat mee met de VS, maar Duitsland is kritischer. Waarschijnlijk worden alleen soldaten op vredesmissie uitgesloten.' Zij is pessimistisch over de mogelijke gevolgen van zo'n uitkomst. 'Als er een compromis wordt gesloten, dan schept dat een precedent. Veel landen hebben daarom hun ogen op de uitspraak van Europa gericht.' Steven Everts, verbonden aan de denktank Center for European Reform in Londen, verwacht ook een compromis. 'Wellicht worden Amerikaanse soldaten onder VN-vlag uitgesloten van vervolging. Alle Amerikanen vrijstellen van berechting door het Hof is uitgesloten. Zelfs vanuit Londen, traditioneel een trouwe bondgenoot van de VS, is nu te horen, dat de Amerikanen overdrijven.'

Verhouding EU - VS
Volgens Bart Jochems, woordvoerder van minister van Buitendlandse Zaken Jaap de Hoop-Scheffer, is het nog te vroeg voor conclusies. 'Maandag brengt de juridische commissie pas een advies uit aan de Raad van Ministers. Pas nadat die zich uitspreekt, kunnen er eventueel onderhandelingen beginnen met de VS. Over de verhouding tussen Europa en Amerika is nu nog niets te zeggen.' Everts denkt hier anders over: 'Het conflict over het Internationaal Strafhof is er slechts één in een lange reeks. Denk maar aan de Amerikaanse houding ten opzichte van Israël en het dwarsbomen van het verdrag van Kyoto. Het probleem is dat Europa internationale kwesties aanpakt met overleg en verdragen, terwijl Amerika kiest voor snelle actie. Het meningsverschil over het Hof is hier een duidelijk voorbeeld van. Dit is de zoveelste klap die de relatie tussen Europa en de VS oploopt.'

terug naar de index