Donderdag verscheen de Notitie van het kabinet 'Europa in de steigers' over de Nederlandse inbreng op de Conventie. Op 3 oktober vindt het kamerdebat plaats. @europa verzamelde alvast reacties:
NOTITIE KABINET OVER CONVENTIE MATIG ONTVANGEN
De Graaf (D66): 'Ondertitel moet zijn "Maar Nederland bouwt niet mee"'
Er is veel kritiek op de notitie Europa in de steigers. Daarin presenteert het kabinet haar inbreng in de Europese Conventie.over de toekomst van Europa.
De kritiek blijkt uit reacties verzameld door @europa. Er is wel positief commentaar. Volgens Hanja Maij-Weggen, conventielid en europarlementariër voor het CDA, is het 'een goede notitie. Niet eurosceptisch en niet pro-Europees. Een goed uitgangspunt voor later debat.' Maar de meeste reacties zijn minder geestdriftig. 'Teleurstellend', noemt Frans Timmermans de notitie. Het Tweede-Kamerlid voor de PvdA en conventielid voor het parlement zegt: 'Het is een zwak document, in strijd met de Europese ambities die het kabinet heeft uitgesproken.' Thom de Graaf, fractievoorzitter van D66 in de Tweede Kamer, gaat zelfs verder. 'Ik heb zelden een ambitieuzere titel gezien boven zo'n grijze inhoud. Onder de titel Europa in de Steigers zou de ondertitel "Maar Nederland bouwt niet mee" moeten staan.'
Zie voor de uitgebreide reacties de artikelen elders in dit nummer.
GEMENGDE REACTIES OP VERTREK VAN MIERLO UIT CONVENTIE
LPF: 'Bijzonder blij over ontslag Van Mierlo'
Na een lange periode van speculatie maakte Hans van Mierlo, minister van Staat en vertegenwoordiger van de Nederlandse regering in de Conventie, bekend dat hij terugtreedt.In een verklaring schreef Van Mierlo: 'In de notitie [ontbreekt] een analyse van wat er in de wereld aan de hand is en van de rol die Europa daarin zou moeten spelen.'
Er wordt al gespeculeerd over een mogelijke opvolger van Van Mierlo. Getipt zijn onder anderen ex-minister van Justitie Ernst Hirsch Ballin en voormalig EU-commissaris Hans van den Broek. Voormalig lid van de Conventie Hans van Baalen: 'In de wandelgangen wordt ook gedacht aan de staatssecretaris van Europese Zaken Atzo Nicolaï. Als je er bovenop wil zitten is dat geen slecht idee. Voor Verenigd Koninkrijk zit staatssecretaris van Europese Zaken Peter Hain in de Conventie. Voor België minister van Buitenlandse Zaken Louis Michel.'
Hanja Maij-Weggen, conventielid en europarlementariër voor het CDA vindt het terugtreden van Van Mierlo raar. 'Met deze notitie had Van Mierlo veel kunnen bereiken. Het kabinet laat nog veel ruimte over.' Van Baalen zegt: 'Het is jammer dat Van Mierlo is weggegaan. Ik denk dat het beleid van de huidige regering grote continuïteit vertoont met dat van het vorige.' Jim Janssen van Raay, Tweede-Kamerlid voor de LPF, maakt dat niet uit. 'Ik ben bijzonder blij dat het kabinet Van Mierlo heeft ontslagen. Nu kan het kabinetsstandpunt helderder worden gebracht.' Jan Dirk Blaauw, Tweede Kamerlid voor de VVD, begrijpt het kabinetsbesluit. 'De Conventie lijkt op één optie af te gaan, in plaats van het oorspronkelijke doel, namelijk een palet van opties waaruit gekozen kan worden. In zo'n Conventie is het onverantwoord dat je een ongestuurd iemand als Van Mierlo als regeringsvertegenwoordiger laat optreden. Daarom moest Van Mierlo van deze regering weg.' Bob van den Bos, europarlementariër voor D66 begrijpt het terugtreden van Van Mierlo. 'Ik ben het eens met de kritieken van Van Mierlo op dit kabinet. Het is moeilijk voor een oud-voorman van D66 aan de leiband te lopen van een coalitie waar zijn eigen partij oppositie tegen voert.'
De huidige voorman van D66, Thom de Graaf, sluit zich hierbij aan. 'Het heeft voor Van Mierlo geen zin met passie en visie naar Brussel te gaan als het kabinet geen visie en passie bezit. Voor Van Mierlo was het na de - zacht uitgedrukt - ongelukkige uitspraken van Balkenende in Brussel zeer moeilijk met zijn baan door te gaan.' Ook Frans Timmermans, PvdA-Tweede-Kamerlid en conventielid voor het parlement, wijt Van Mierlo's terugtreden aan deze uitspraken. 'Het vertrek is enorm jammer, maar inderdaad aangekondigd toen Balkenende de zaak op scherp zette.'
VEEL KRITIEK OP VOORGESTELDE HERVORMINGEN EU
Van den Bos (D66): 'Voorstel dubbelmandaat onzinnig'
In de kabinetsnotitie Europa in de Steigers over de Nederlandse inbreng in de Europese Conventie doet het kabinet enkele voorstellen om de Europese Unie institutioneel te hervormen.
Het kabinet stelt een aantal hervormingen voor over de relatie tussen de EU en de nationale parlementen. Er wordt onder andere gepleit voor herinvoering van het dubbelmandaat. Parlementariërs zouden dan zowel in hun eigen nationale parlement als in het Europees Parlement actief zijn. 'Een mooie gedachte', zegt Renee van der Linden, conventielid en Eerste-Kamerlid voor het CDA, 'maar fysiek nooit te doen. Als je je taak serieus neemt dan kun je niet in beide parlementen zitten. De nu bekende voorbeelden zijn vrijwel nooit in het Europees Parlement aanwezig.' 'Onzinnig', noemt ook Bob van den Bos, europarlementariër van D66, het voorstel, 'want in de praktijk is het volslagen onmogelijk.'
Gele Kaart
Naast het dubbelmandaat pleit het kabinet voor de zogeheten Gele Kaart-procedure. Nationale parlementen zouden zich aan het begin van een parlementair jaar kunnen uitspreken over de agenda van de Europese Commissie. Zo kunnen nationale parlementen beslissen of agendapunten al of niet in Brussel thuishoren. Het Europese Parlement doet dit al langer. Van der Linden juicht dit toe. 'Zo wordt de rol van de nationale parlementen versterkt. Zij krijgen dan meer invloed op de besluitvorming in de Commissie.' Van den Bos vindt dit een slecht voorstel. 'Dit leidt tot totale verlamming van de Europese politiek. Altijd zal er wel een land tegen een agendapunt zijn, of vinden dat het überhaupt niet behandeld moet worden.'
Technocratisch document
Thom de Graaf (D66) sluit zich aan bij de kritiek op de hervormingsvoorstellen van het kabinet. 'Het kabinet wil duidelijk gewoon op de winkel passen. Uit de notitie blijkt visie noch op de democratisering noch op de politieke eenheid van de EU. Het is een heel erg technocratisch document. Het subsidiariteitsbeginsel, dus de regeling over wat er door nationale parlementen en wat door de EU wordt besloten, wordt op elke pagina genoemd. Dit is overduidelijk een teken dat de LPF en de VVD de onderhandelingen over dit document gewonnen hebben. Ik zal hier het CDA volgende week stevig over aan de tand voelen. Als pro-Europese partij die zowel de minister-president als de minister van Buitenlandse Zaken levert, hebben zij hier tekort geschoten.'
De kabinetsnotitie spreekt de voorkeur uit voor een duo-voorzitterschap van de EU. Het voorzitterschap in huidige vorm zou na de uitbreiding betekenen dat elk land maar eens in de twaalf of dertien jaar aan de beurt komt. Hanja Maij-Weggen ziet hierin een methode om de "nieuwe landen" te integreren in de Unie. 'Als elk voorzitterschap een combinatie is van een huidig EU-land en een nieuw toegetreden EU-land, worden de toegetreden landen meteen in de EU ingewerkt.' Van der Linden stemt hiermee in. 'Voorkomen moet worden dat een tweeëneenhalf-jarig voorzitterschap wordt ingevoerd, zoals de grote landen willen. Dit voorzitterschap zou een grote concurrentie betekenen met de hoge vertegenwoordiger voor externe betrekkingen (nu Javier Solana). Bovendien zal dit aan een gemeenschappelijk buitenlands beleid afbreuk doen.'
Van den Bos mist een duidelijke paragraaf over de democratisering van de EU. 'Ik lees niks over de versterking van het Europees Parlement. Nergens staat iets vermeld over het volledig budgetrecht van het Parlement.'
KABINET TERUGHOUDEND OVER BUITENLANDS BELEID EU
Timmermans: 'Regering geeft Europees beleid geen handen en voeten'
Het kabinet wil op termijn de positie van de hoge vertegenwoordiger van de Europese Raad, tegenwoordig Javier Solana, versterken. Dit blijkt uit de notitie Europa in de steigers. De regering doet echter weinig concrete voorstellen om de samenwerking in het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid te verbeteren.
Hanja Maij-Weggen, conventielid en europarlementariër voor het CDA, vindt de kabinetsnotitie soms nog te voorzichtig. 'Nederland is gebaat bij een vergrote macht van de Commissie. Dat biedt meer mogelijkheden ten opzichte van de grotere landen dan wanneer zaken intergouvernementeel via de Europese Raad geregeld worden. Hetzelfde geldt voor het hele gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid van de EU.' Frans Timmermans, Tweede Kamerlid voor de PvdA beaamt dit. 'Ook de Conventie wil meer macht bij de Commissie leggen. Maar het kabinet is hier inzake het buitenlands beleid erg vaag over omdat het altijd een eigen koers over bijvoorbeeld Israël wil blijven voeren. Als je kiest voor een soort federalisering, geef dat dan wel handen en voeten.' Thom de Graaf, fractievoorzitter van D66, benadrukt het belang hiervan. 'Juist nu heeft Europa de kracht nodig van een gemeenschappelijk buitenlands beleid, zowel tegenover het Midden-Oosten, Oost-Europa als de VS.' René van der Linden, conventielid en Eerste Kamerlid voor het CDA: 'Het kabinet praat in de notitie erg veel over het Nederlandse belang. Dat moet dan wel gedefinieerd worden. Mijns inziens is het in het belang van Nederland dat zoveel mogelijk op Commissieniveau geregeld wordt. Dat moet het kabinet duidelijk stellen.'
Het kabinet wil de Europese Unie voorlopig nog niet als rechtspersoon tot het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens laten toetreden. Hiervoor bestaan diverse juridische bezwaren. 'Ik snap niet waarom het kabinet dit beslist. Zij noemen hiervoor enkele juridische bezwaren die helemaal niet kloppen', aldus De Graaf.
mensenrechten
'De toonzetting van de notitie is van een terughoudendheid zoals ik die nimmer heb aangetroffen sinds het begin van het integratieproces', schrijft Hans van
Mierlo in de persverklaring waarin hij aangeeft uit de Conventie te treden. 'De formuleringen rond het handvest en het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens [zijn daarvan] een symptoom.'
Het kabinet wil dat in het Grondwettelijk Verdrag van de Conventie verwezen wordt naar het Handvest over Grondrechten uit het verdrag van Nice. Op termijn kan dit dan rechtsgeldig worden. Volgens Maij-Weggen loopt de regering achter de feiten aan. 'De Conventie heeft het Handvest in de drie toekomstscenario's die er liggen al ingebouwd als rechtsinstrument.' Van der Linden vindt deze positie van het kabinet te zwak en 'geen goede zaak'. Als je praat over een Europese Gemeenschap van waarden, en dat doet het kabinet uitdrukkelijk in deze notitie, dan moet je gewoon een mensenrechtenclausule in het constitutioneel verdrag zetten.