In de nieuwe Hongaarse 'Wet over Hongaren in de Buurlanden' wordt de relatie van het moederland met de drie miljoen Hongaren vlak over de grens opnieuw geregeld. Deze statuswet, een initiatief van regeringspartij FIDESz-MPP, geeft etnische Hongaren het recht op een werkvergunning van drie maanden, en op subsidies voor reiskosten en onderwijs in zowel Hongarije als het geboorteland. Bescherming van de Hongaarse minderheid in het buitenland is een van de pijlers van het Hongaarse buitenlands beleid. Maar deze staat op gespannen voet met twee andere doelen: een goede relatie met de buurlanden en lidmaatschap van de Europese Unie. Onder druk van de Europese Commissie, die de begunstiging van Hongaren tegenover EU-staatsburgers in strijd met het EU verdrag vond, werden verwijzingen naar de kleine Hongaarse minderheid in lidstaat Oostenrijk geschrapt. Dat betekent dat zodra ook Slowakije en Roemenië EU-lid worden, de statuswet daar niet meer zal gelden. Jaroslav Chlebo, Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken van Slowakije zegt tevreden: 'Daar was de Commissie heel duidelijk in'. László Surján (FIDESz-MPP), vice-voorzitter van de commissie Buitenland van het Hongaarse parlement, vindt de Hongaarse concessie aan de EU geen probleem. 'De wet is een tijdelijke oplossing. Maar het blijft nodig: Slowakije wordt misschien snel EU lid, maar het zal heel lang duren voordat Oekraine, waar ook Hongaren wonen, lid wordt'.

Voor een tijdelijk probleem lokt de statuswet op de Karpaten een behoorlijke rel uit. In Slowakije wonen zeker 670.000 Hongaren. Chlebo kiest een ouderwets uitgangspunt voor zijn kritiek: de soevereiniteit van de staat. 'Ieder land heeft het soevereine recht naar eigen goeddunken wetten te maken. Wij kunnen Hongarije niet voorschrijven welke wetten het maakt, maar daartegenover zullen wij ook onze soevereine rechten beschermen.' Chlebo verwijst bijvoorbeeld naar de machtiging van organisaties in Slowakije door de Hongaarse regering om de wet uit te voeren. 'Die wet heeft extraterritoriale gevolgen. We zijn niet tegen steun voor etnische Hongaren, maar zo'n benadering van onze buurlanden kunnen we niet aanvaarden.' Volgens Surján is dit een misverstand. 'Het is niet de bedoeling om wetten te maken die buiten Hongarije gelden. Die organisaties hebben alleen een adviserende rol, besluiten worden in Boedapest genomen.' Chlebo vindt ook dat Hongarije 'onverantwoordelijk' is geweest door Slowakije niet voldoende bij de wet te betrekken. 'Ze hebben ons niet benaderd zodat op tijd veranderingen doorgevoerd konden voeren. Alleen omdat ik toch toevallig een bezoek in Hongarije had konden we het kort bespreken.' Surján weerspreekt dit. 'De laatste anderhalf jaar zijn we steeds bij onze buren langs geweest, en die hebben nooit over de kwestie willen praten. We hebben wel met Brussel overlegd en zij kregen dezelfde mogelijkheid. Daar hebben ze alleen gebruik van gemaakt toen het al te laat was.' Vooral de reactie van Roemenië, waar twee miljoen Hongaren wonen, was erg hard. De Roemeense Minister-president Adrian Nastase dreigt dat uitvoering van de wet verhinderd zal worden. Surján: 'Ik weet niet hoe ze dat willen doen. Ze lieten doorschemeren dat ze mensen met een Hongaarse identiteitskaart het leven zuur zullen maken. Maar dat is ook in Roemenië verboden en kan via de rechter op worden gelost.' Surján denkt dat de extreme uitlatingen van de Roemeense regering vooral voor de binnenlandse publieke opinie bedoeld zijn. 'Ze hebben alles via de media gespeeld en vrijwel niets via officiële kanalen.'De wet wordt pas op 1 Januari 2002 van kracht. Ondanks het verhitte gewelles-nietes Verwachten zowel Chlebo als Surján dat de Slowakije en Hongarije hun meningsverschillen op kunnen lossen. Vooral omdat beide landen EU lid willen worden. Chlebo: 'We moeten verantwoordelijk handelen en verklaren dat onze doelen dezelfde zijn. Ik blijf erbij dat we benaderd hadden moeten worden. Maar geen van beide heeft belang bij het spelen van spelletjes. Ik twijfel er niet aan dat we tot overeenstemming zullen komen.' Surján vindt de huidige Slovaakse reacties 'alweer vriendelijker dan een week geleden. We kunnen tot het eind van het jaar de hele wet nog punt voor punt doorspreken.'

terug naar de index