Verenigd Europa militair versnipperd
De Grave: Europa blijft militair van de VS afhankelijk

Door de versnippering van de Europese defensie-inspanningen zal Europa nooit de militaire effectiviteit van de Verenigde Staten bereiken. Dit stelt Minister van Defensie Frank de Grave. De geplande Europese Interventiemacht ondersteunt hij, maar een echte Europese krijgsmacht komt er niet. Het devies blijft: 'eerst kijken of we het met de Amerikanen kunnen doen.'

Afgelopen maandag stelde de Franse president Jacques Chirac dat Europa zich begint op te stellen als een "echte speler" op het wereldtoneel. Chirac refereerde onder meer aan de NAVO-operatie "Essential Harvest" in Macedonië, die wordt uitgevoerd door Europese militairen met Amerikaanse logistieke ondersteuning. In de diplomatieke onderhandelingen daarvoor speelde EU-gezant Javier Solana een centrale rol. Frank de Grave, de Nederlandse minister van Defensie, is terughoudender dan Chirac. 'Je moet voorzichtig zijn. In diplomatiek opzicht heeft Europa ditmaal het voortouw genomen, waarna Europese landen de troepen hebben geleverd voor een missie van de NAVO. Deze missie wordt nadrukkelijk gesteund door de Amerikanen. Wél is de operatie in Macedonië in mijn ogen een voorbeeld van hoe het in de toekomst moet: wanneer Amerika een conflict hoofdzakelijk als een Europese aangelegenheid beschouwt, moet Europa diplomatiek en militair kunnen ingrijpen'. Voor toekomstige vredesoperaties moet in 2003 een 60.000 man tellende, zelfstandige EU-interventiemacht gereed staan. De Grave, die 'goede hoop' heeft dat deze doelstelling wordt gehaald, legt de meerwaarde van deze troepenmacht uit. 'Het moet in de toekomst voor de Europese Unie ook mogelijk zijn om te opereren in situaties waarin Amerika helemaal niet politiek betrokken wil zijn. Het is logisch dat Europa dan een eigen militaire capaciteit wil hebben. Daarnaast is de EU-interventiemacht een geschikte aanjager om de Europese defensie-inspanningen te vergroten, want binnen het Atlantisch Bondgenootschap moet de grote kloof tussen de militaire effectiviteit van de Verenigde Staten en die van Europa gedicht worden.' Lord Robertson, secretaris-generaal van de NAVO, wees deze zomer nog op de enorme militaire achterstand van Europa. Hij vreest dat de EU-interventiemacht niet meer dan een 'vel papier' wordt. De Grave: 'Nederland valt niet veel te verwijten. Wij zijn al langer bezig met het formeren van meer parate eenheden voor vredesoperaties. Nederland heeft als één van de weinige landen de defensiebegroting weer laten stijgen.' Maar uiteindelijk gaat het om de Europese defensie-uitgaven als geheel, geeft De Grave toe. 'In andere Europese landen moet defensie zeker een impuls krijgen. Collega-ministers zijn vaak al blij dat zij niet meer hoeven te bezuinigen. Zonder kritiek te willen uitoefenen stel ik vast dat Duitsland één van de landen waar nog steeds op defensie bezuinigd wordt. Helaas tikt dat fors aan, want dat is een groot land'. De Grave haast zich erbij te vermelden dat het niet gaat om geld alleen. 'Het is ook een kwestie van doelmatigheid van de defensie-uitgaven. Deze is in Europa door de enorme versnippering erg gering. Europa bereikt bij twee derde van het Amerikaanse budget nog geen 20 procent van de effectiviteit van de VS. Daarom is het belangrijk de defensieplanning beter af te stemmen en samen te werken bij investeringen. De Nederlandse troepen in Macedonië zijn bijvoorbeeld vervoerd door Duitse transportvliegtuigen, waarvan de aankoop mede door Nederland is gefinancierd.' De Grave erkent dat de doelmatigheid van defensie uitgaven nooit het Amerikaanse niveau zal halen. "Dat zou alleen kunnen onder één geïntegreerde Europese krijgsmacht. Verschillende landen zouden zich dan op één bepaalde defensietaak kunnen toeleggen. Maar dat impliceert een overdracht van soevereiniteit naar een internationaal niveau, iets waartoe weinig landen bereid zullen zijn. Voorlopig ben ik daar zelf ook geen voorstander van. We zijn nog niet zover dat bijvoorbeeld het Europees Parlement over de uitzending van troepen kan beslissen. Die beslissing hoort bij de Nederlandse politiek.' De conclusie moet zijn dat Europa voor haar veiligheid op de Amerikanen zal moeten blijven steunen, hetgeen De Grave niet betreurt. 'Vooral wat betreft de kostbare inlichtingenvergaring zal Europa van Amerika afhankelijk blijven. Voor diegenen die een volledig onafhankelijke Europese buitenlandse politiek willen voeren, zoals bepaalde kringen in Frankrijk, is dit misschien een teleurstelling. Maar de Nederlandse regering heeft de Atlantische connectie erg hoog en zal zorgen dat deze niet in gevaar komt. De hoofdlijn is: eerst kijken wat we samen met de Amerikanen kunnen doen.' ?

terug naar de index