|
Aanslagen leiden tot debat over EU-VS samenwerking Havenaar: 'Beleidsvrijheid Europa bij terreurbestrijding zal afnemen' 'De inspanningen van Europa en de V.S. om het internationale terrorisme te bestrijden zullen leiden tot een intensivering van samenwerking tussen de NAVO partners. De individuele beleidsvrijheid van de Europese Unie op het gebied van terrorismebestrijding wordt hierdoor kleiner,'aldus historicus Ronald Havenaar. PvdA-kamerlid Bert Koenders denkt dat samenwerking op het gebied van terrorisme mogelijk is zonder dat de eigen Europese aanpak verloren gaat. De Verenigde Staten leken na het aantreden van president George Bush een unilaterale opstelling te kiezen. Bij de bestrijding van het CO2-probleem en de wapenbeheersing volgde de Verenigde Staten haar eigen koers. Direct na de aanslagen bepleite minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell een wereldwijde langdurige coalitie tegen terrorisme. PvdA-kamerlid Bert Koenders hoopt dat dit leidt tot meer duurzame samenwerking. 'De VS worden nu, helaas op deze wijze, gedwongen tot internationale samenwerking. Aan unilateraal optreden worden nu door de realiteit grenzen gesteld, zeker als het gaat om het delen van inlichtingengegevens. Ik hoop dat Amerika nu ook wat betreft wapenbeheersing en het Kyoto-protocol tot gezamenlijke oplossingen wil komen.' Docent in de geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam Ronald Havenaar denkt niet dat er voor de Europese Unie zoveel valt te onderhandelen omdat de samenwerking tussen Europa en de Verenigde Staten vooral via de NAVO zal lopen, waar de Amerikanen het overwicht hebben. 'Tot nu toe had de NAVO wel gemeenschappelijke problemen, zoals de Balkan, maar geen gemeenschappelijke vijand. Ook Europa loopt gevaar getroffen te worden door dit soort terroristische aanslagen waardoor er nu wel sprake is van een gemeenschappelijke vijand, het terrorisme. Daardoor zal de samenwerking binnen de NAVO langdurig versterkt worden. Dat heeft als consequentie dat de individuele beleidsvrijheid van de Europese Unie op het gebied van terrorismebestrijding kleiner wordt.' Koenders is daar niet bang voor. 'Europa moet bij terrorismebestrijding haar eigen invalshoek blijven kiezen. We moeten instabiele regio's, waar terroristen vaak hun organisatie opbouwen, proberen te stabiliseren. Dat kan door meer aandacht en geld te besteden aan conflictpreventie en hulpprogramma's in conflictgebieden. Dit is een typisch Europese aanpak die we ook bij meer samenwerking met de Amerikanen niet los moeten laten.' SP Tweede Kamerlid Harry van Bommel koestert ook weinig hoop op een vruchtbare toekomstige samenwerking. Hij vreest dat de Verenigde Staten uiteindelijk hun eigen lijn zullen kiezen. 'Als er nu te hard en ongericht geweld wordt gebruikt door de Verenigde Staten, kunnen de spanningen tussen Europa en de Verenigde Staten, die er al waren over zaken als een Europese defensiemacht en het Amerikaanse raketschild toenemen.' Thomas von der Dunk, hoogleraar cultuurgeschiedenis aan de Universiteit van Utrecht, ziet wel tekenen van hoop. 'Voor deze aanslagen stelden de Verenigde Staten zich onkwetsbaar en autistisch op als het ging om internationaal overleg. Je kunt verwachten dat die opstelling, door de enorme impact die de aanslagen op de Amerikanen hebben, gaat veranderen. De signalen uit de Verenigde Staten wijzen daar ook op. Het is opvallend dat juist Powell nu op de voorgrond treedt terwijl de eerste maanden de haviken uit de Bush regering, die een unilaterale koers voorstonden, het hoogste woord hadden. Von der Dunk denkt dat de Europese Unie meer speelruimte zal krijgen haar eigen lijn te kiezen. 'Voor deze aanslagen probeerden de Verenigde Staten de Europese Unie buiten het spionagenetwerk Echelon te houden. Consequentie van de woorden van Powell is dat dat niet meer kan. Europa zal de komende tijd, in ruil voor deelname aan de door Powell bepleite coalitie tegen terrorisme, eisen kunnen stellen aan de manier waarop Europa en de Verenigde Staten samenwerken. Hoewel dat achter de schermen zal gebeuren verwacht ik dat ook zeker.'
|